درمان زخم عفونی

هر آنچه باید در مورد زخم عفونی و درمان آن بدانید

عفونت یکی از عوارض احتمالی زخم است که خود می تواند ناراحتی و مشکلات دیگری هم ایجاد کند. زخم عفونی زمانی ایجاد می شود که باکتری ها، ویروس ها و یا قارچ ها به محیط زخم وارد شوند و در بستر آن رشد کرده و تکثیر شوند. در نتیجه رشد و تکثیر میکروارگانیسم ها علائمی چون التهاب، قرمزی، تورم، ترشح و درد به وجود می آید. اگر چه بیشتر زخم ها به خودی خود درمان می شوند، اما در صورت بروز عفونت زخم نیاز به دریافت مراقبت های پزشکی است. در ادامه این مقاله هر آنچه لازم است در مورد عفونت زخم و درمان زخم عفونی بدانید را بررسی می کنیم.

عفونت زخم چیست؟

زخم به یک ناحیه آسیب دیده از بدن گفته می شود که معمولا سبب شکاف و از هم باز شدن پوست می شود. زخم ها می توانند در پی عمل جراحی و یا تروما ایجاد شوند. زخم تروماتیک می تواند ناشی از سقوط، حوادث، دعوا، گزش و یا سلاح باشد، که ممکن است باعث بریدگی، پارگی، خراشیدگی و .. شود. هر دو نوع زخم ها، زخم ناشی از جراحی و تروما ممکن است با بخیه یا نوارهای چسبنده بسته شود تا به درمان شدن زخم کمک کند. البته در برخی از زخم ها نیاز به بخیه زدن و بستن زخم نیست، علت آن کوچک بودن زخم و یا نزدیک بودن لبه های زخم به یکدیگر یا نیاز به شستشوی مداوم زخم است.

همچنین ممکن است زخم بخیه نیز خود عفونی شود.

علل به وجود آمدن عفونت زخم

همانطور که گفتیم عوامل به وجود آورنده عفونت زخم میکروارگانیسم ها هستند که بیشتر به بررسی آن ها خواهیم پرداخت.

عفونت سبب تورم و دردناک شدن زخم و هم چنین طولانی شدن زمان بهبود زخم می شود. احتمال ایجاد عفونت در زخم های باز بیشتر از عفونت زخم های بسته است، و دلیل آن این است که زمانی که پوست شکافته می شود، مسیری برای ورود میکروب ها از خارج بدن به داخل بدن فراهم می شود. در حالت کلی پوست بدن به عنوان یک مانع در برابر آلودگی ها عمل می کند.

در ابتدا می خواهیم بدانیم چه دلایلی باعث ورود این عوامل به زخم و به عفونی شدن می شود. مهم ترین علل عفونت زخم عبارتند از :

عدم رعایت بهداشت

هر زخم بازی که در معرض آلودگی قرار بگیرد ممکن است عفونی شود. از آنجایی که عوامل عفونت زا (باکتری ها و …) در تمام محیط ها حضور دارند، تمیز نکردن زخم می تواند موجب عفونت شود. هرچه میزان آلودگی بیشتر باشد نیز ریسک عفونت بالاتر است. بنابراین تمیز نکردن صحیح زخم، عدم شستشوی دست ها و وسایل که در تماس با زخم هستند، استفاده از وسایل آلوده و عدم رعایت بهداشت زخم می تواند منجر به ورود میکروارگانیسم ها و ایجاد عفونت شود.

نوع زخم

منشأ به وجود آمدن زخم نیز در احتمال عفونت آن نقش مهمی دارد. زخم های ناشی از سوختگی، زخم جراحی، زخم های ناشی از گزش حشرات یا گاز گرفتن حیوانات و انسان و زخم های مزمن چون زخم دیابتی، بیشتر مستعد عفونت هستند. بنابراین در صورتی که زخم شما به این دلایل به وجود آمده، باید توجه بیشتری برای جلوگیری از عفونت داشته باشید.

ضعیف بودن سیستم ایمنی

سیستم ایمنی بدن ما به طور طبیعی با عوامل عفونت زا مقابله می کند؛ از این رو در بیشتر افراد سالم زخم های معمولی عفونی نمی شوند و بهبود می یابند. اما در صورتی که به هر دلیلی سیستم ایمنی بدن هم ضعیف باشد، احتمال عفونی شدن حتی زخم های ساده هم بالاتر می رود. افرادی که دچار بیماری هایی مانند دیابت، ایدز، هپاتیت هستند و یا افرادی که تحت شیمی درمانی قرار دارند، سیستم ایمنی ضعیف تری دارند و باید مراقبت بیشتری از زخم ها داشته باشند.

نوع میکروارگامیسم عفونت زا

در بیشتر موارد عفونت زخم ناشی از باکتری هایی مانند استافیلوکوک و استرپتوکوک است. در مواردی هم ویروس ها و قارچ ها ممکن است موجب عفونت شوند. وجود این میکروارگانیسم ها در محیط از علل اصلی عفونت زخم است.

علائم اصلی عفونت زخم

با رشد و تکثیر کافی میکروارگانیسم ها علائم عفونت بروز می کنند. علائم به دلیل واکنش سیستم ایمنی بدن است که سعی دارد با عامل خارجی مبارزه کند. با این حال زمانی که نشانه ها دیده می شوند، عفونت به حدی رسیده است که برای مقابله باید مراقبت های پزشکی هم به عمل آیند و عملکرد سیستم ایمنی کافی نیست. اصلی ترین علائم عفونت زخم عبارتند از :

قرمزی و تورم :

در اطراف زخم قرمزی و تورم دیده می شود که به دلیل التهاب به وجود آمده است. این قرمزی و تورم با گذشت زمان بهبود نیافته و احتمالا تشدید هم می شود.

درد و حساسیت :

زخم حساس و دردناک می شود. ممکن است درد را به طور مستقیم در زخم، یا در نواحی اطراف آن یا حتی اندام مورد آسیب حس کنید که نشانه دیگری از عفونت است.

ترشح چرک :

یکی دیگر از نشانه های بارز عفونت زخم، ترشح چرک از زخم است. چرک معمولا به رنگ زرد، سبز یا خاکستری است که ممکن است با بو یا بدون بو باشد.

تب و لرز :

عفونت های شدید ممکن است موجب بالا رفتن درجه حرارت بدن و به دنبال آن تب و لرز شوند. تب و لرز نشانه ای بسیار جدی است. بالا رفتن دمای بدن خود یک واکنش سیستم ایمنی برای مبارزه با مهاجمان است، که به دنبال فعالیت سلول های ایمنی به وجود آمده و موجب افزایش دمای بدن می شود. با این حال تب می تواند برای سلامت فرد هم خطرناک باشد و باید جدی گرفته شود.

بوی نامطبوع :

زخم های عفونی اغلب بوی بدی هم دارند. این بو ناشی از فعالیت باکتری ها و تجزیه بافت های مرده است. در واقع این بو، خود یک سیگنال هشدار دهنده است که نشان می دهد فعالیت باکتری ها زیاد بوده و زخم عفونت کرده است.

سایر علائم احتمالی عفونت زخم

گرما اطراف زخم : پوست اطراف زخم ممکن است گرم تر از سایر نواحی باشد که به دلیل فعالیت بیشتر باکتری ها و سلول های ایمنی در ناحیه زخم است.

لرزش : نشانی ای از عفونت سیستمیک است

ضعف و خستگی : ضعف عمومی، بیحالی و خستگی یکی دیگر از نشانه های احتمالی زخم عفونیست.

کاهش اشتها : ممکن است در برخی افراد به دنبال ضعف و خستگی، بی اشتهایی و عدم تمایل به خوردن هم دیده شود.

حالت تهوع و استفراغ نیز از دیگر نشانه های احتمالی برخی عفونت هاست.

عوامل عفونت زا در زخم

پیش تر بررسی کردیم که چه شرایط و دلایلی می تواند موجب عفونت زخم شود. حال می خواهیم دقیق تر بررسی کنیم که در سطح میکروسکوپی این عوامل چه هستند.

باکتری ها

شایع ترین دلیل عفونت زخم باکتری ها هستند. باکتری ها تقریبا در تمام محیط ها حضور دارند. البته حضور بیشتر باکتری ها بی خطر است، مگر زمانی که راه به بافت زخم پیدا کنند.

• استافیلوکوک اورئوس یکی از این باکتری هاست که به طور طبیعی روی پوست وجود دارد، اما برخی سویه های آن زمانی که وارد زخم شود می تواند موجب عفونت های جدی شود. عفونت استافیلوکوک اورئوس اغلب موجب چرک، تورم و قرمزی می شود.
• استرپتوکوک : یک باکتری شایع دیگر است که می تواند موجب عفونت پوستی و بافت نرم شود. عفونت های استرپتوکوکی اغلب همراه با درد شدید، قرمزی و تورم هستند.
• پروتئوس : این باکتری اغلب در روده زندگی می کند، با این حال می تواند وارد زخم شده و در آن رشد کند و موجب عفونت شود.
• سودوموناس آنروژنوزا : باکتری ای است که اغلب در محیط های مرطوب وجود دارد و ممکن است باعث عفونت زخم، بخصوص در زخم های سوختگی شود.

 

قارچ ها

ممکن است تحت شرایط خاصی قارچ ها هم موجب عفونت در زخم شوند. عفونت زخم ناشی از قارچ معمولا در افرادی رخ می دهد که سیستم ایمنی ضعیف است و زخم های مزمن وجود دارد، مانند افراد مبتلا به دیابت. برخی از قارچ های عفونت زای زخم عبارتند از :

• کاندیدا : این قارچ به طور طبیعی در بدن وجود دارد، اما در شرایط خاص و زمانی که سیستم ایمنی ضعیف باشد یا از آنتی بیوتیک ها به مدت طولانی استفاده شود، ممکن است موجب عفونت در زخم های مرطوب و گرم شود.
• آسپرژیلوس : این قارچ در خاک، گیاهان پوسیده و مواد آلی وجود دارد که ممکن است موجب عفونت های جدی در افرادی شود که ضعف سیستم ایمنی دارند.
• مخمر ها : بعضی از انواع مخمر ها هم می توانند موجب عفونت زخم به ویژه در افراد مبتلا به دیابت شوند.

 

ویروس ها

اگرچه در اکثر مواقع عفونت به دلیل باکتری ها و قارچ هاست، اما ویروس ها هم می توانند سبب عفونت در زخم شوند. زخم عفونی ویروسی شایع نیست و معمولا در شرایطی خاص اتفاق می افتد. از جمله ویروس هایی که سبب عفونت زخم می شوند:

• ویروس هرپس سیمپلکس : HSV که معمولا سبب تبخال می شود می تواند در زخم های باز موجب عفونت شود.
• واریسلا زوستر : VZV عامل بیماری آبله مرغان و زونا است. این ویروس در افراد مبتلا به زونا، ممکن است سبب ایجاد ضایعات پوستی و عفونت در زخم های ایجاد شده شود.
• ویروس پاپیلومای انسانی : HPV سبب زگیل در پوست می شود. در صورتی که زگیل ها دچار زخم شوند، خطر عفونت آن ها نیز افزایش می یابد.

عوامل تشدید کننده عفونت زخم

برخی از عوامل باعث می شود تا احتمال عفونت زخم افزایش یابد. این عوامل شامل موراد زیر است:

• اگر فرد مبتلا به بیماری دیابت نوع 1 و دیابت نوع 2 باشد.
• اگر جسمی که سبب ایجاد زخم شده است آلوده و حاوی میکروب باشد.
• اگر زخم ناشی از گاز گرفتن انسان یا حیوانات باشد.
• اگر زخم هنوز حاوی یک جسم خارجی باشد. یعنی تکه ای از هر چیزی که منجر به زخم شده هنوز بر روی زخم وجود داشته باشد. مانند تکه های شیشه، خرده چوب، خار و …
• اندازه و عمق زخم. احتمال عفونی شدن زخم های بزرگ و عمیق بسیار بیشتر از زخم های دیگر است.
• اگر اقدامات احتیاطی مناسب قبل از عمل جراحی صورت نگرفته باشد.
• اگر فردی که دچار زخم شده است یک فرد مسن باشد.
• اگر فرد دچار اضافه وزن باشد.
• اگر فرد دچار ضعف در سیستم ایمنی بدن خود باشد. به عنوان مثال اگر داروهایی مانند استروئید ها مصرف کند و یا تحت شیمی درمانی قرار گرفته باشد. بیماری ایدز و دیابت و اختلالات عصبی نیز سیستم ایمنی بدن را ضعیف می کنند.

انواع زخم عفونی

زخم های عفونی بر اساس علت به وجود آمدن عبارتند از:

زخم عفونی ناشی از تروما

منظور زخم هایی است که بر اثر آسیب های فیزیکی مانند بریدگی ها، سوراخ شدگی، سوختگی و پارگی به وجود آمده است. این زخم ها در صورتی که پس از ایجاد تمیز نشوند ممکن است عفونی شوند. همچنین عامل به وجود آورنده هم در ریسک عفونت مؤثر است؛ در صورتی که جسم به وجود آورنده آلوده باشد احتمال عفونت هم بالا می رود. در بسیاری موارد نیز به دلیل باقی ماندن مقداری از جسم خارجی در زخم عفونت رخ می دهد.

بنابراین برای جلوگیری از عفونت زخم های ناشی از تروما، لازم است تا زخم شستشو شده، از هر گونه جسم خارجی تمیز شده و سپس ضد عفونی شود. در صورتی که زخم عمیق باشد ممکن است به اقدامات پزشکی دیگر چون بخیه هم نیاز باشد تا خطر عفونت زخم کمتر شود.

زخم های ناشی از تروما نه تنها پس از حادثه بلکه تا زمانی که ترمیم شوند هم باید تحت مراقبت قرار گیرند تا عفونت نکنند. اقدامات لازم برای پیشگیری از عفونت را بعد تر بررسی می کنیم.

زخم عفونی ناشی از جراحی

با وجود مراقبت تیم پزشکی، ممکن است پس از انجام یک جراحی، محل برش دچار عفونت شود. معمولا عفونت از نوع باکتریایی است. پزشکان برای کاهش خطر عفونت زخم توصیه می کنند مدت بستری بیمار در بیمارستان کمتر باشد. همچنین لازم است تا مراقبت هایی از زخم جراحی صورت بگیرد تا عفونی نشود، از جمله مصرف داروهای تجویزی، تمیز نگه داشتن زخم و حفظ بهداشت.

زخم عفونی ناشی از بیماری های زمینه ای

نوع دیگری از زخم های عفونی به دنبال زخم های ناشی از بیماری های زمینه ای ایجاد می شوند. شایع ترین آن ها زخم دیابتی است که به دلیل روند کندی که در بهبودی دارد، خطر عفونی شدن آن وجود دارد. بیماری های عروقی، زخم های فشاری (زخم بستر) و مشکلات وریدی و شریانی هم ممکن است دچار زخم های عفونی شوند.

زخم عفونی ناشی از عفونت پوست

به دنبال برخی عفونت های پوستی مثل سلولیت و فولیکولیت، ممکن است زخم های عفونی هم ایجاد شود. اگر چه این زخم ها باز نباشند، اما امکان عفونت آن ها وجود دارد.

 

مراحل پیشرفت عفونت زخم

فرآیند عفونی شدن زخم در چند مرحله رخ می دهد که هر مرحله علائم و عوارضی همراه دارد. البته مدت زمان و شدت بروز علائم بسته به شرایط سلامتی بیمار، محل زخم، رسیدگی ها و عمق و نوع زخم متفاوت هستند.

شناسایی مراحل کمک می کند تا جلوی عفونت زخم زودتر گرفته شود تا درمان آسان تر باشد. مراحل پیشرفت عفونت زخم عبارتند از:

1. ورود میکروب ها

باکتری ها، قارچ ها یا ویروس ها از طریق زخم باز وارد بدن می شوند. در صورتی که شخص سیستم ایمنی ضعیفی داشته باشد، یا به بیماری های مزمن چون دیابت مبتلا باشد و یا بهداشت زخم را رعایت نکند، عوامل خطر افزایش می یابند. این مرحله نشانه ای ندارد، بنابراین برای هر زخمی باید اقدامات پیشگیری انجام شود.

2. مرحله تکثیر میکروب ها

میکروب های وارد شده در محیط گرم و مرطوب زخم شروع به تکثیر خود می کنند. با رشد و تکثیر بیشتر میکروب ها سمومی تولید می شود که منجر به آسیب به بافت های اطراف زخم می شود.

3. مرحله التهاب

با تکثیر میکروب ها، سیستم ایمنی بدن برای مقابله با عفونت پاسخ التهابی ایجاد می کند. در این مرحله قرمزی، درد، تورم، گرما و ناراحتی در ناحیه زخم احساس می شود که علائم التهاب است. دریافت مراقبت های پزشکی برای درمان زخم عفونی در این مرحله ضروری است.

4. عفونت حاد

بافت های عمیق تر نیز درگیر عفونت شده اند. بنابراین ترشحات چرکی از زخم خارج می شود. ترشحات ممکن است دارای بوی نامطبوع هم باشند. در این مرحله علائم افزایش یافته و ممکن است تب و لزر و بی حالی هم رخ دهد که نشانه عفونت سیستمیک است.

5. مزمن شدن عفونت

در صورتی که زخم تا به اینجا درمان نشده باشد، عفونت مزمن می شود. با مزمن شدن عفونت بهبودی به کندی انجام می شود و ممکن است عوارض دیگری چون آبسه، فیستول و از دست دادن بافت هم اتفاق بیفتد.

درمان زخم عفونی

با شناخت علائم عفونت زخم و آشنایی با عوامل عفونت زا می توان تا حدودی روش درمان زخم عفونی را دانست. به طور کلی برای درمان زخم عفونی باید زخم تمیز شده، جلوی رشد عوامل عفونت زا گرفته شده و به روند درمان زخم کمک شود. به این منظور، روش های درمانی متعددی وجود دارد که بستگی به شدت عفونت، عامل عفونت و وضعیت عمومی بیمار و شرایط وی دارد. درمان ها اغلب شامل این مراحل است.

• تمیز کردن زخم

زخم باید به طور مرتب شستشو شود تا باکتری ها از بین رفته و محل مناسبی برای رشد نداشته باشند. شستشو باید با محلول های ضدعفونی کننده انجام شود. پس از هربار شستشو ضروریست تا ناحیه زخم خشک شود، رطوبت باقی مانده خود می تواند محیطی مناسب برای رشد باکتری ها فراهم کند. البته خشک کردن باید با پارچه یا حوله بدون پرز و کاملا تمیز انجام شود.

• پانسمان زخم

اعمال یک پانسمان مناسب بر روی زخم بسیار مهم است. پانسمان ها انواع بسیار زیادی دارند، پانسمان زخم عفونی باید استریل و جاذب باشد تا بستر مناسبی برای زخم ایجاد کند. پانسمان های تخصصی برای جذب ترشحات و دارای خواص ضدعفونی کننده هم وجود دارند که بعد تر به آن ها خواهیم پرداخت.

• درمان دارویی

در اکثر مواقع که عفونت زیاد شده لازم است تا دارودرمانی هم انجام شود. پزشک معمولا آنتی بیوتیک های خوراکی یا تزریقی تجویز می کند. برای درد هم ممکن است از برخی مسکن ها استفاده شود. توجه کنید که مصرف آنتی نباید سرخود انجام شود، چرا که بسته به نوعی باکتری ها آنتی بیوتیک ها هم متفاوتند. هم چنین آنتی بیوتیک باید حتما در ساعات مقرر مصرف شده و تا کامل شده دوره درمان ادامه باشد.

• تخلیه چرک

ترشحات و ضایعات زخم باید از بستر زخم خارج شوند. در مواقعی ممکن است لازم باید تا پزشک اقدام به تخلیه چرک کند. روش هایی چون استفاده از پانسمان های مخصوص هم می تواند مؤثر باشد.

• دبریدمان

در عفونت های شدید که منجر به مرگ بافت شده، ممکن است نیاز به دبریدمان باشد. دبریدمان می تواند به روش جراحی یا غیر جراحی و با استفاده از پانسمان ها، ژل ها و پمادهای مخصوص انجام شود.

هم چنین در مواردی ممکن است برای تخلیه آبسه و بستن زخم هم به روش های جراحی نیاز شود.

سایر روش های درمان زخم عفونی

درمان زخم عفونی به طور معمول شامل موارد گفته شده است، اما روش های درمانی دیگری هم وجود دارند که می توانند کمک کننده باشند. از جمله :

• عسل درمانی : استفاده از عسل طبی در اشکال مختلف به دلیل خواص ضد باکتریایی و ضد التهابی آن
• درمان با پی آر پی : درمان با پلاسمای غنی از پلاکت برای رشد سلول های جدید و کمک به بهبود زخم
• سلول های بنیادی : استفاده از سلول های بنیادی برای ترمیم سریع تر بافت های آسیب دیده
• فوتوبیودینامیک تراپی و لیزر درمانی : درمان با استفاده از نور هستند که می توانند با از بین بردن سلول های عفونی و کاهش التهاب کمک کننده باشند
• اوزون درمانی : ضدعفونی کردن زخم و کمک به بهبود گردش خون و کاهش التهاب

 

درمان زخم عفونی با استفاده از پانسمان های پیشرفته

استفاده از پانسمان های پیشرفته روشی نوین برای درمان زخم است که می تواند بسیاری از عوارض، ناراحتی ها و مشکلات را برطرف کرده و در درمان مؤثر تأثیرگذار باشد. پانسمان های سنتی کاربرد محدودی دارند و تنها برای محافظت زخم و تا مقدار کمی جذب رطوبت مؤثرند؛ اما پانسمان های مدرن با طراحی خاص و مواد مخصوصی که دارند، محیطی ایده آل برای بهبود زخم فراهم کرده و در درمان مستقیم نقش دارند. برای درمان زخم های عفونی نیز از پانسمان های نوین استفاده می شود.

مزایای استفاده از پانسمان های نوین برای زخم عفونی

جذب ترشحات

بسیاری از زخم های عفونی دارای ترشح هستند که می تواند آزاردهنده باشد، بخصوص اگر بیمار مجبور به تعویض زیاد پانسمان باشد. پانسمان های نوین توانایی جذب بسیار بالایی دارند. این پانسمان ها بسته به نوع خود، ترشحات را جذب کرده و در هسته نگه می دارند که در کاهش خطر عفونت مؤثر است، ضمن این که نیاز به تعویض پانسمان هم کمتر می کند.

ایجاد بستر مناسب

اگر چه زخم باید از ترشحات تمیز شود، اما وجود مقداری رطوبت سالم برای کمک به ترمیم بافت زخم ضروری است. پانسمان نوین رطوبت مناسب در سطح زخم را هم حفظ می کند و از خشک شدن و ایجاد بافت مرده جلوگیری می کند.

خاصیت ضد میکروبی

بعضی مدل های پانسمان زخم مانند پانسمان های حاوی یون نقره، دارای مواد ضد باکتریایی هستند که بار میکروبی زخم را کاهش داده و به درمان عفونت زخم کمک می کند.

کاهش درد

با اعمال یک پانسمان با ساختار مناسب که بافت جاذب و نرمی داشته باشد، درد بیمار هم کاهش می یابد. عدم نیاز به تعویض بیشتر هم خود از درد بیشتر جلوگیری می کند.

تسریع روند درمان زخم

برخلاف پانسمان های سنتی، پانسمان های نوین می توانند با ارائه مواد خاص به زخم خاصیت درمانی هم داشته باشند. همچنین با ایجاد بستر مناسب سلول های جدید سریع تر رشد می کنند که به تسریع بهبود زخم کمک می کند.

 

انواع پانسمان های نوین برای درمان زخم عفونی

نوع پانسمان باید با توجه به زخم، میزان ترشحات آن، امکانات و بودجه مشخص شود. بنابراین در انتخاب پانسمان برای زخم عفونی با درمانگر یا پزشک خود مشورت کنید. بعضی از انواع پرکاربرد پانسمان های پیشرفته برای درمان زخم عفونی عبارتند از:

پانسمان هیدروکلوئید : این پانسمان ها قدرت جذب بالایی دارند، با برخورد ترشحات با پانسمان، یک ژل تشکیل می شود و محیط مرطوب مناسب برای بهبود زخم فراهم یم شود.

پانسمان آلژینات : پانسمان ساخته شده از نوع خاصی از جلبک دریایی است که برای زخم هایی که ترشحات زیادی دارند مناسب است.

پانسمان هیدروژل : این پانسمان خود حاوی آب بوده و می تواند برای زخم های خشک و نکروزه که نیاز به آبرسانی دارند مفید باشد.

پانسمان نقره : پانسمان های حاوی یون نقره خاصیت ضد میکروبی قوی دارند که در درمان زخم عفونی مؤٍثر است.

پانسمان فوم : فوم ها با داشتن هسته جاذب می توانند ترشحات متوسط تا زیاد را به خود جذب کنند.

پانسمان های دیگری چون پانسمان عسل، پانسمان سوپرجاذب و پانسمان های کلسیم و غیره نیز وجود دارند که بسته به نوع زخم ممکن است استفاده شوند.

 

مراقبت های خانگی برای زخم عفونی

پیش از بررسی مراقبت های خانگی، مهم است بدانید که این مراقبت ها تنها برای زخم های عفونی سطحی و کوچک مناسب هستند. برای زخم های عفونی عمیق یا در افرادی که دارای بیماری های زمینه ای و شرایط سلامتی خاص هستند، لازم است تا با دیده شدن نشانه های اولیه عفونت زخم، مراقبت های پزشکی انجام شود.

مراقبت های خانگی می تواند از عوارض جدی تر جلوگیری کرده و روند بهبود را سرعت ببخشند. از جمله این مراقبت ها می توان به موارد زیر اشاره کرد:

1. تمیز کردن زخم :

• شستشوی زخم با استفاده از آب و صابون به طور مداوم
• خشک کردن زخم با ملایمت و با پارچه تمیز
• ضد عفونی کردن زخم با استفاده از محلول ضد عفونی کننده

2. پوشاندن زخم

• استفاده از پانسمان های استریل و جاذب، طبق دستور پزشک
• تعویض پانسمان در صورت آلوده شدن، یا پس از گذشت مدت تعیین شده
• پانسمان کردن و تعویض آن باید با دست های تمیز انجام شود

3. استفاده از پماد های آنتی بیوتیک

• در صورت تجویزپزشک می تواند از پماد های آنتی بیوتیک استفاده کرد
• روش مصرف و مدت زمان استفاده طبق نظر پزشک رعایت شود
• به زخم و ناحیه آسیب دیده فشار وارد نکنید

با مشورت با پزشک می توان از برخی درمان های خانگی هم استفاده کرد، از جمله :

• درمان با عسل طبی : عسل خاصیت ضدباکتریایی دارد و می تواند به بهبود زخم کمک کند
• آلوئه ورا : ژل آلوئه ورا به کاهش التهاب و تسریع روند بهبودی زخم کمک می کند
• پیاز : پیاز خاصیت ضدمیکروبی داشته و می تواند به کاهش بار میکروبی زخم کمک کند

نکته مهم : این درمان های خانگی، روش های درمان عفونت زخم نیستند، بلکه روش های کمکی هستند که با مشورت پزشک می توانند انجام شوند تا بهبودی تسریع شود.

 

عواملی که بر بهبود زخم عفونی تاثیر می گذارند

روند بهبود زخم عفونی به چندین عامل بستگی دارد. برخی عوامل مربوط به خود زخم هستند، برخی به شرایط بیمار و بعضی دیگر به نوع درمان و عوامل محیطی؛ از جمله:

عمق و وسعت زخم : زخم های عمیق تر و بزرگ تر نیاز به زمان بیشتری برای درمان دارند

نوع بافت : در زخم هایی که به بافت های عمیق چون تاندون ها یا استخوان ها رسیده، بهبودی کندتر و پیچیده تر است

محل زخم : در مناطقی که خون رسانی ضعیف تر بوده و یا احتمال آلودگی، گرما و رطوبت بیشتر است، روند بهبود زخم کند تر بوده و احتمال عفونت هم بیشتر است

نوع عفونت : این که چه عاملی (باکتری یا غیره) باعث عفونت شده بر سرعت درمان زخم عفونی تأثیر می گذارد.

سن بیمار : کودکان و افراد مسن به دلیل سیستم ایمنی ضعیف تر، روند بهبودی کند تری دارند

بیماری های زمینه ای : در صورتی که فرد به بیماری های زمینه ای چون دیابت یا بیماری های عروقی مبتلا باشد درمان زخم عفونی بیشتر طول می کشد

سیستم ایمنی : سیستم ایمنی ضعیف تر به معنای مقابله کمتر و کندتر با عفونت است، بنابراین در افراد با سیستم ایمنی ضعیف بهبودی کند است

همکاری بیمار : هرچه بیمار همکاری بیشتری با پزشک داشته باشد و دستورات را رعایت کند، زخم سریع تر بهبود می یابد. مصرف به موقع و دقیق دارو ها و اجتناب از خوددرمانی از این موارد است

سبک زندگی : عادات زندگی فرد در روند بهبود زخم ها مؤثرند، عاداتی چون مصرف الکل و دخانیات، کم تحرکی و رژیم غذایی نامناسب می توانند درمان زخم را به تأخیر بیندازند

شرایط محیطی : دما و رطوبت هم می تواند در مدت زمان بهبود زخم تأثیرگذار باشد

 

پیشگیری از عفونت زخم

 

جلوگیری از عفونت در بیشتر تنها با رعایت چند نکته ساده امکان پذیر است. البته در مورد زخم های مزمن و در افراد با شرایط سلامتی خاص این کار پیچیده تر است. با این حال این اقدامات بسیار مهم هستند :

• تمیز کردن مرتب زخم : به طور مرتب با آب و صابون زخم را شسته و خشک کنید
• پوشاندن زخم : با استفاده از پانسمان استریل و مناسب از زخم محافظت کنید تا میکروب ها وارد بافت نشوند.
• تعویض پانسمان : طبق دستور پزشک پانسمان را به موقع عوض کنید. پانسمان آلوده خود می تواند مشکل ساز باشد.
• استفاده از پماد های آنتی بیوتیک : طبق دستور پزشک از پماد های آنتی بیوتیک موضعی بر روی زخم استفاده کنید.
• تقویت سیستم ایمنی : با مصرف غذاهایی که حاوی ویتامین سی، روی و پروتئین هستند به تقویت سیستم ایمنی کمک کنید. هم چنین استراحت کافی داشته و از استعمال دخانیات و مصرف الکل خودداری کنید.
• کنترل بیماری ها : در صورتی که به بیماری های زمینه ای چون دیابت مبتلا هستید، وضعیت سلامت خود را تحت نظر داشته باشید و داروهای مربوطه را به درستی مصرف کنید. در افراد دیابتی کنترل قند خون بسیار مهم است.
• مراجعه به پزشک : در صورتی که نشانه های عفونت زخم مانند قرمزی، تورم و درد مشاهده شده به پزشک مراجعه کنید تا عفونت پیشرفت نکند.

 

عوارض عدم درمان زخم عفونی

عدم درمان صحیح و به موقع زخم عفونی می تواند جدی و حتی گاهی جبران ناپذیر باشد. بنابراین درمان صحیح و به موقع زخم عفونی بسیار مهم است و نباید به تعویق انداخته شود.

عوارض موضعی عدم درمان عفونت زخم

• گسترش عفونت : عفونت می تواند به بافت های دیگر هم سرایت کند و موجب سلولیت شود.
• آبسه زخم : با تجمع ترحشات چرکی در زیر پوست، آبسه به وجود می آید که دردناک بوده و نیاز به تخلیه دارد.
• بافت نکروزه : عدم درمان عفونت می تواند منجر به مرگ باف در اطراف زخم شود که با سیاهی قابل دیدن است.

عوارض سیستمیک

• عفونت خون یا سپتیسمی: در موارد شدید ممکن است عفونت وارد خون شود که منجر به مسمومیت خونی یا سپتیسم شود که وضعیت اورژانسی است.
• نارسانی در اندام ها : سپتیسمی می تواند خود به نارسایی اندام هایی چون کلیه، کبد و قلب منجر شود.
• شوک سپتیک : وضعیت خطرناک و تهدید کننده حیات است که در اثر کاهش شدید فشار خون و نارسایی که در اندام ها ایجاد شده رخ می دهد.
• استئومیلیت : در صورت گسترش عفونت به مفاصل، ممکن است استخوان هم عفونت کند که استئومیلیت نام دارد.

عوارض طولانی مدت

• قطع عضو : مرگ شدید بافت ها نهایتا به قانقاریا تبدیل می شود که از دست دادن عضو برای حفظ جان بیمار را در پی دارد.
• کاهش کیفیت زندگی : درد های مزمن، محدودیت در فعالیت ها، درگیری با زخم های مزمن و مشکلات روحی و روانی از دیگر عوارض طولانی مدت عدم درمان زخم عفونتی هستند.
• در مواردی که باز هم عفونت درمان نشود، حتی خطر مرگ وجود دارد.

 

چه زمانی باید به پزشک مراجعه کنیم

با دیده شدن هریک از علائم زیر، مراجعه به پزشک الزامی است:

• افزایش قرمزی و تورم به وجود آمده در اطراف زخم
• درد شدید و ضربان دار
• تب و لرز
• ترشحات چرکی و بدبو
• بزرگ تر شدن زخم
• بی حسی یا گزگز در ناحیه اطراف زخم

علاوه بر موارد فوق، در صورتی که زخم با شرایط زیر است هم به پزشک مراجعه کنید:

• در صورتی که زخم ناشی از گاز گرفتن حیوانات یا انسان است
• اگر زخم با اشیاء آلوده یا زنگ زده ایجاد شده است
• در مورد زخم های بزرگ که نیاز به بخیه دارند
• اگر زخم به خودی خود بهبود نمی یابد
• در صورتی که تحت شیمی درمانی یا دچار بیماری های خود ایمنی هستید

 

درمان زخم عفونی در کلینیک

کلینیک های درمان زخم جدید ترین و بهترین روش ها را برای درمان انواع زخم ها از جمله زخم عفونی ارائه می دهند.

بسیاری از زخم ها با شرایط پیچیده و چالش برانگیزی روبرو هستند که به خودی خود و با روش های معمول بهبود نمی یابند، از جمله زخم دیابتی و زخم بستر. بنابراین لازم است تا از خدمات درمان زخم تخصصی استفاده شود.

در کلینیک های درمان زخم تشخیص دقیق نوع زخم و عفونت انجام می شود. سپس گزینه های درمانی بررسی شده و بهترین روش برای فرد انتخاب می شود.

درمان زخم های عفونی بخصوص زخم های مزمن که عفونی شده اند با روش های پیشرفته در کلینیک درمان زخم تهران، تحت نظر پزشکان و درمانگران حرفه ای انجام می شود. هم چنین مراقبت ها، مشاوره ها و راهنمایی های لازم به بیمار و همراهان وی داده می شود.

روش های پیشرفته درمانی چون اعمال پانسمان های تخصصی، وکیوم تراپی، اوزون تراپی، جراحی های لازمه نیز از دیگر خدمات کلینیک درمان زخم تهران است.