هفته‌ی ملی دیابت پای کم‌حس، زخم بی‌صدا: آزمون ده‌ثانیه‌ای حس پا، برنامه‌ی هفت‌روزه و گفت‌وگو با سه مراجع دیابتی ببینید
رفتن به محتوای اصلی
۶ روز هفته، ساعت ۹ تا ۲۰ تهران، ستارخان، خیابان باقرخان خدمات در منزل: 0993-379-7485
کلینیک درمان زخمتخصصی، در تهران

پیاز روی زخم و عفونت؛ پیاز پخته واقعاً چرک را بیرون می‌کشد؟

پیاز پخته روی زخم و دمل یک درمان قدیمی است، اما شواهدی ندارد که عفونت را درمان کند و ممکن است زخم را آلوده یا پوست را بسوزاند. کمپرس گرم و تمیز همان کار را بی‌خطرتر می‌کند و عفونتی که پیش می‌رود پزشک می‌خواهد.

  • 6 دقیقه مطالعه
تصویر گرافیکی پیاز برش‌خورده؛ پیاز پخته روی زخم و عفونت
فهرست مطالب
  1. چرا پیاز روی زخم می‌گذارند؟
  2. پژوهش‌ها درباره‌ی پیاز و زخم چه می‌گویند؟
  3. پیاز و میکروب
  4. عصاره‌ی پیاز برای جای زخم
  5. خطرهای گذاشتن پیاز روی زخم
  6. پیاز برای عفونت انگشت دست
  7. پیاز برای دمل و آبسه
  8. پیاز روی زخم بستر و زخم دیابتی
  9. به‌جای پیاز در خانه چه کنیم؟
  10. چه زمانی پیاز و درمان خانگی کافی نیست؟
  11. پرسش‌های پرتکرار
  12. پیاز سوخته برای چه خوب است؟
  13. آب پیاز روی زخم باز میکروب را می‌کشد؟
  14. اگر پیاز گذاشتم و چرک بیرون آمد، دیگر لازم نیست دکتر بروم؟
  15. ژل عصاره‌ی پیاز را روی زخم تازه بزنم؟
  16. منابع

گذاشتن پیاز روی زخم، به‌خصوص پیاز پخته‌ی داغ روی دمل یا انگشت عفونی، یک درمان خانگی قدیمی است، اما هیچ پژوهشی نشان نداده که عفونت را درمان کند. آنچه بعضی‌ها «بیرون کشیدن چرک» می‌بینند، بیشتر اثر گرماست و یک کمپرس گرم و تمیز همان کار را بدون خطر آلودگی انجام می‌دهد. پیاز استریل نیست، ممکن است پوست را بسوزاند (به‌خصوص پای کم‌حس دیابتی) و مهم‌تر از همه، باعث شود عفونتی که دارد پیش می‌رود دیر به پزشک برسد. روی زخم باز و زخم بستر هم جایی ندارد. اگر دور زخم قرمزی پخش می‌شود، چرک جمع شده یا تب دارید، پیاز کمکی نمی‌کند و زخم باید دیده شود.

تصویر گرافیکی پیاز برش‌خورده؛ پیاز پخته روی زخم و عفونت

چرا پیاز روی زخم می‌گذارند؟

در بسیاری از خانه‌ها، برای دمل، کورک، عفونت دور ناخن یا زخمی که «سر باز نمی‌کند»، پیاز را می‌پزند یا روی آتش می‌سوزانند و داغ‌داغ روی پوست می‌بندند. باور این است که پیاز چرک را جمع می‌کند و بیرون می‌کشد. در طب سنتی هم از پیاز و عصاره‌ی آن برای زخم و جای زخم یاد شده است.

این باور یک پایه‌ی درست دارد و یک پایه‌ی نادرست. درستش این است که گرما به دمل کمک می‌کند زودتر نرم شود و سر باز کند. راهنماهای پزشکی هم برای دمل کوچک کمپرس گرم را توصیه می‌کنند. نادرستش این است که این اثر را به خود پیاز نسبت بدهیم و آن را جای درمان عفونت بگذاریم.

پژوهش‌ها درباره‌ی پیاز و زخم چه می‌گویند؟

جدول ادعاهای رایج درباره‌ی پیاز روی زخم و آنچه پژوهش‌ها درباره‌ی هر کدام نشان داده‌اند
خاصیت ضدمیکروبی پیاز در لوله‌ی آزمایش با درمان عفونت روی پوست یکی نیست.

پیاز و میکروب

پیاز ترکیب‌هایی مثل کوئرستین و ترکیب‌های گوگردی دارد. در آزمایشگاه، عصاره‌ی پیاز رشد بعضی باکتری‌ها را کم کرده است. اما این اثر در لوله‌ی آزمایش و با عصاره‌ی غلیظ دیده شده، نه با پیاز پخته‌ای که روی پوست گذاشته می‌شود. پختن بخشی از این ترکیب‌ها را از بین می‌برد. هیچ کارآزمایی بالینی نشان نداده که پیاز، خام یا پخته، عفونت پوست یا زخم را درمان کند.

عصاره‌ی پیاز برای جای زخم

ژل‌های حاوی عصاره‌ی پیاز (Allium cepa) برای کم‌رنگ کردن جای زخم و اسکار فروخته می‌شوند. پژوهش‌ها در این مورد متناقض‌اند: در بعضی مطالعه‌ها ظاهر جای زخم کمی بهتر شد و در چند کارآزمایی، این ژل بهتر از وازلین ساده نبود. این ژل‌ها روی زخم بسته‌شده به کار می‌روند، نه روی زخم باز. برای اسکار برجسته، روش‌هایی مثل ورقه‌ی سیلیکونی پشتوانه‌ی بهتری دارند؛ بیشتر بخوانید: درمان زخم هایپرتروفیک.

خطرهای گذاشتن پیاز روی زخم

  • سوختگی: پیاز پخته یا سوخته گرمای زیادی نگه می‌دارد. در فرد دیابتی یا هر کسی که پایش کم‌حس است، ممکن است پوست بسوزد و یک زخم تازه کنار زخم قبلی درست شود.
  • آلودگی: پیاز استریل نیست. روی زخم باز، مواد آن و میکروب‌های سطحش در زخم می‌مانند.
  • حساسیت پوستی: پیاز و سیر در بعضی افراد التهاب و حساسیت تماسی پوست ایجاد می‌کنند و قرمزی‌ای می‌سازند که با عفونت اشتباه گرفته می‌شود.
  • رطوبت: بستن پیاز خیس روی زخم، پوست اطراف را نرم و سفید می‌کند و زخم را بزرگ‌تر.
  • تأخیر در درمان: بزرگ‌ترین خطر. سلولیت، آبسه‌ی عمقی و عفونت انگشت ممکن است در چند روز پیشرفت کنند. هر روزی که با پیاز صبر شود، ممکن است درمان سخت‌تر شود.

پیاز برای عفونت انگشت دست

شایع‌ترین جستجو درباره‌ی پیاز، درمان عفونت انگشت است. عفونت کنار ناخن (پارونیشیا) در روزهای اول، وقتی فقط قرمزی و ورم و درد دارد، اغلب با خیساندن انگشت در آب گرم، سه تا چهار بار در روز و هر بار ۱۰ تا ۱۵ دقیقه، بهتر می‌شود. این همان کاری است که گرمای پیاز هم می‌کند، اما تمیزتر. اگر زیر پوست کنار ناخن چرک زرد جمع شده، باید با یک برش کوچک توسط پزشک تخلیه شود؛ نه پیاز و نه آنتی‌بیوتیک به‌تنهایی آن را خالی نمی‌کنند. جزئیات را در عفونت دور ناخن نوشته‌ایم.

انگشتی که سر انگشت آن سفت، متورم و ضربان‌دار شده، یا تورمش به کف دست رسیده، یا خم و راست کردنش درد شدید دارد، فوری است. عفونت غلاف تاندون دست می‌تواند در یکی دو روز آسیب ماندگار بزند.

پیاز برای دمل و آبسه

برای دمل کوچک، کمپرس گرم و تمیز (حوله‌ی خیس گرم، نه داغ) چند بار در روز کمک می‌کند دمل نرم شود و خودش باز شود. دمل را فشار ندهید و سوزن نزنید؛ چرک ممکن است به عمق برود. اگر دمل بزرگ‌تر از حدود یک سانتی‌متر است، در یکی دو هفته خوب نشده، روی صورت است یا با تب همراه است، باید دیده شود. آبسه‌ی بزرگ را با پیاز نمی‌شود «سر باز» کرد؛ باید تخلیه شود. بیشتر بخوانید: آبسه پوستی.

پیاز روی زخم بستر و زخم دیابتی

در زخم بستر و زخم پای دیابتی، پیاز هیچ جایی ندارد. این زخم‌ها با برداشتن فشار، برداشتن بافت مرده و پانسمان درست خوب می‌شوند و گذاشتن پیاز رویشان فقط آلودگی و رطوبت اضافه می‌کند. در پای کم‌حس دیابتی، پیاز داغ خطر سوختگی هم دارد. بیشتر بخوانید: درمان خانگی زخم دیابتی و درمان زخم بستر.

به‌جای پیاز در خانه چه کنیم؟

به‌جای پیاز روی زخم و دمل چه کنیم: کارهای درست و نادرست در خانه

برای زخم کوچک و تمیز: زخم را با آب تمیز یا سرم شستشو بشویید، پوست اطراف را خشک کنید و با پانسمان تمیز بپوشانید. الکل، آب اکسیژنه و پودرهای خانگی را روی زخم نریزید. بیشتر بخوانید: شستشوی زخم و بایدها و نبایدهای مراقبت از زخم.

چه زمانی پیاز و درمان خانگی کافی نیست؟

این نشانه‌ها یعنی عفونت از حد درمان خانگی گذشته و باید همان روز پزشک یا کلینیک زخم ببیند:

  • قرمزی و ورمی که هر روز جلوتر می‌رود، یا رگه‌ی قرمز روی پوست
  • چرک، بوی بد یا دردی که بیشتر می‌شود
  • تب یا لرز
  • عفونت در فرد دیابتی، در کسی که داروی کاهنده‌ی ایمنی مصرف می‌کند، یا روی صورت و دست
  • زخمی که پس از دو هفته بهتر نشده

تب همراه با گیجی، ضعف شدید یا پوستی که کبود و سیاه می‌شود، اورژانس است (۱۱۵). همه‌ی نشانه‌های عفونت را در علائم عفونت زخم و درمان آن را در درمان زخم عفونی نوشته‌ایم.

پرسش‌های پرتکرار

پیاز سوخته برای چه خوب است؟

پیاز سوخته یا کبابی در خانه‌ها روی دمل و انگشت عفونی گذاشته می‌شود. اثر آن هم از گرماست و خطر سوختگی پوست بیشتر است. کمپرس گرم همان کار را می‌کند.

آب پیاز روی زخم باز میکروب را می‌کشد؟

نه به اندازه‌ای که عفونت را درمان کند. روی زخم باز فقط آب تمیز یا سرم و پانسمان تمیز بگذارید.

اگر پیاز گذاشتم و چرک بیرون آمد، دیگر لازم نیست دکتر بروم؟

اگر دمل کوچک بوده، باز شده، درد و قرمزی آن در یکی دو روز کم شده و تب ندارید، معمولاً خوب می‌شود. اگر قرمزی ماند یا دوباره جمع شد، باید دیده شود.

ژل عصاره‌ی پیاز را روی زخم تازه بزنم؟

نه. این ژل‌ها برای جای زخم بسته‌شده ساخته شده‌اند، نه زخم باز.

منابع

  • NHS. Boils and carbuncles. nhs.uk.
  • NHS. Paronychia (infected nail fold). nhs.uk.
  • Chung VQ, et al. Onion extract gel versus petrolatum emollient on new surgical scars: prospective double-blinded study. Dermatologic Surgery. 2006;32(2):193-197.
  • Jackson BA, Shelton AJ. Pilot study evaluating topical onion extract as treatment for postsurgical scars. Dermatologic Surgery. 1999;25(4):267-269.
  • Stevens DL, et al. Practice guidelines for the diagnosis and management of skin and soft tissue infections: 2014 update by the Infectious Diseases Society of America. Clinical Infectious Diseases. 2014.
اشتراک‌گذاری:
پزشک کلینیکدکتر مازیار حبیبیمتخصص بیماری‌های عفونی و گرمسیری، نظام پزشکی ۵۳۷۲۵
مسئول علمی محتواآقای سجاد خنجریکارشناس اتاق عمل و درمانگر تخصصی ترمیم زخم

محتوای این صفحه را تیم کلینیک درمان زخم بر پایه‌ی راهنماهای علمی معتبر تهیه کرده و برای آگاهی بیماران و همراهانشان است؛ جایگزین معاینه و تشخیص حضوری نیست. شیوه‌ی تهیه و بازبینی محتوا