مراقبت از زخم بعد از عمل جراحی

پس از ترخیص از بیمارستان، مراقبت از زخم بعد از عمل جراحی اهمیت زیادی دارد. جراح هنگام عمل یک برش روی پوست ایجاد می‌کند و این ناحیه تا زمان ترمیم کامل در برابر عفونت آسیب‌پذیر است. اگر بیمار اصول صحیح مراقبت از زخم را رعایت کند، روند بهبود سریع‌تر طی می‌شود و خطر عفونت یا باز شدن بخیه‌ها کاهش پیدا می‌کند. به همین دلیل آشنایی با نکات ساده مراقبت از زخم جراحی می‌تواند نقش مهمی در بهبود ایمن و سریع بیمار داشته باشد.

چه زمانی باید پانسمان زخم جراحی را تعویض کرد؟

متخصص زخم معمولاً دستورالعمل دقیقی درباره زمان و نحوه تعویض پانسمان در اختیار بیمار قرار می‌دهد. بسیاری از زخم‌های جراحی بعد از چند روز دیگر به پانسمان نیاز ندارند؛ با این حال پوشاندن زخم با پانسمان می‌تواند از تماس آلودگی‌ها با محل جراحی جلوگیری کند و به ترمیم سریع‌تر بافت کمک کند.

اگر هنوز از پانسمان استفاده می‌کنید، بهتر است آن را هر روز تعویض کنید. همچنین قبل و بعد از تعویض پانسمان باید دست‌های خود را با آب و صابون به خوبی بشویید تا احتمال انتقال میکروب‌ها به زخم کاهش پیدا کند.

چگونه زخم جراحی را تمیز نگه داریم؟

برای حفظ بهداشت زخم جراحی باید پوست اطراف برش را به آرامی تمیز کنید. برای این کار می‌توانید از یک پارچه نرم یا گاز استریل استفاده کنید.

ابتدا گاز یا پارچه را در محلول آب و صابون ملایم یا ترکیب آب استریل و نمک خیس کنید. سپس با حرکت‌های آرام و بدون فشار، پوست اطراف زخم را تمیز کنید. در این روش بهتر است گاز را به آرامی روی پوست قرار دهید و بردارید تا ناحیه اطراف زخم تمیز شود.

از مواد شیمیایی قوی مانند الکل، ید، پراکسید هیدروژن، صابون‌های آنتی‌باکتریال یا پاک‌کننده‌های پوستی استفاده نکنید. این مواد می‌توانند به بافت در حال ترمیم آسیب بزنند و روند بهبود زخم را کند کنند. همچنین بدون مشورت پزشک از کرم‌ها، لوسیون‌ها یا داروهای گیاهی در اطراف زخم استفاده نکنید.

پزشک یا پرستار روش صحیح شستشوی زخم را به شما آموزش می‌دهد. در برخی موارد پزشک توصیه می‌کند با استفاده از یک سرنگ، محل زخم را با آب نمک یا محلول صابون ملایم شستشو دهید. این کار ترشحات و آلودگی‌های باقی‌مانده روی زخم را خارج می‌کند. در پایان نیز باید ناحیه زخم را با گاز استریل یا پارچه تمیز به آرامی خشک کنید.

آیا باید زخم جراحی را خشک نگه داشت؟

در ۲۴ ساعت اول بعد از عمل باید از خیس شدن زخم جلوگیری کنید. بنابراین بهتر است در روز اول دوش نگیرید. در صورت نیاز می‌توانید بدن خود را با اسفنج تمیز کنید.

بسیاری از بیماران از روز دوم بعد از جراحی می‌توانند دوش بگیرند؛ اما زمان دقیق استحمام به نوع جراحی بستگی دارد. به همین دلیل بهتر است قبل از دوش گرفتن با پزشک خود مشورت کنید.

اگر قصد دارید دوش بگیرید، بهتر است از دوش استفاده کنید و در وان ننشینید. خیساندن زخم در آب می‌تواند بافت آن را نرم کند و احتمال باز شدن بخیه‌ها را افزایش دهد. همچنین می‌توانید از پزشک خود درباره استفاده از پانسمان ضدآب سؤال کنید.

تا زمانی که زخم در حال ترمیم است، نباید صابون یا شامپو را مستقیماً روی محل زخم بریزید. پس از استحمام نیز باید ناحیه زخم را با یک حوله تمیز و با ضربه‌های آرام خشک کنید.

آیا بعد از عمل باید فعالیت‌های خود را محدود کرد؟

پس از جراحی باید از انجام حرکاتی که به محل برش فشار وارد می‌کنند خودداری کنید. فعالیت شدید می‌تواند باعث کشیده شدن بخیه‌ها و باز شدن زخم شود.

پزشک معمولاً توصیه می‌کند تا چند هفته پس از جراحی از بلند کردن اجسام سنگین و انجام برخی فعالیت‌های ورزشی پرهیز کنید. در بسیاری از موارد این محدودیت‌ها حدود یک ماه ادامه دارند. اگر متوجه شدید محل برش باز شده است، باید سریعاً با پزشک خود تماس بگیرید.

در صورت خونریزی زخم جراحی چه باید کرد؟

اگر از محل زخم خونریزی مشاهده کردید، ابتدا پانسمان خونی را بردارید و یک پانسمان تمیز جایگزین کنید. سپس چند دقیقه با فشار ملایم روی محل برش فشار وارد کنید. این کار معمولاً خونریزی را متوقف می‌کند. اگر خونریزی ادامه پیدا کرد، باید در اسرع وقت با پزشک تماس بگیرید.

چه زمانی بخیه‌ها برداشته می‌شوند؟

نوع بخیه نقش مهمی در زمان برداشتن آن دارد. اگر جراح از بخیه‌های قابل جذب استفاده کرده باشد، این بخیه‌ها به مرور زمان در بدن حل می‌شوند و نیازی به کشیدن آن‌ها وجود ندارد. این بخیه‌ها معمولاً طی ۷ تا ۱۰ روز جذب می‌شوند.

در صورتی که از بخیه‌های غیرقابل جذب یا منگنه جراحی استفاده شده باشد، پزشک بسته به نوع عمل معمولاً بین ۵ تا ۲۱ روز بعد از جراحی آن‌ها را برمی‌دارد.

آیا باید زخم جراحی را از نور آفتاب محافظت کرد؟

قرار گرفتن مستقیم زخم در معرض نور خورشید می‌تواند باعث تیره شدن جای زخم و افزایش شدت اسکار شود. به همین دلیل بهتر است تا شش ماه بعد از جراحی از قرار گرفتن مستقیم محل زخم در نور خورشید جلوگیری کنید.

اگر مجبور هستید در طول روز بیرون بروید، بهتر است محل زخم را با پانسمان یا نوار بپوشانید. در برخی موارد نیز می‌توانید از ضدآفتاب مناسب برای محافظت از پوست اطراف زخم استفاده کنید.

چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟

در طول دوره مراقبت از زخم بعد از عمل جراحی باید به علائم عفونت زخم توجه کنید. در صورت مشاهده هر یک از علائم زیر لازم است با پزشک خود تماس بگیرید:

• افزایش درد در محل زخم
• قرمزی یا تورم اطراف زخم
• خروج چرک، خونریزی یا احساس سوزش
• افزایش ترشحات زخم که ممکن است غلیظ، زرد، سبز یا تیره باشند
• بوی نامطبوع از زخم
• بزرگ‌تر یا عمیق‌تر شدن زخم
• خشک یا تیره شدن غیرطبیعی بافت زخم
• افزایش دمای بدن بالاتر از ۳۷.۸ درجه سانتی‌گراد برای بیش از چهار ساعت