دبریدمان با ماگوت تراپی

تا به حال واژه دبریدمان را شنیده اید؟ ماگوت تراپی چه نوع روش درمانیست؟ دبریدمان با ماگوت تراپی در پزشکی چگونه انجام می شود؟ برای آشنایی بیشتر با این مفاهیم پزشکی یا حتی نجات جان بیماری که از زخم های بسیار وحشتناک در رنج است با ما همراه باشید.

آشنایی با دبریدمان

دبریدمان (در زمان فرانسوی Debridement) در واقع نوعی عمل جراحیست که برای درمان زخم های شدید پوستی استفاده می شود. در این روش درمانی، عفونت پوست به صورت کامل تمیز شده و تمام هیپرکراتوز (پوست های ضخیم یا پینه) بافت عفونی و مرده (نکروز)، بقایای خارجی و مواد باقی مانده از پانسمان از بین برده می شود.

 

دبریمان انواع گونانی دارد که به آنها فقط برای آشنایی اشاره می کنیم:

  • دبریدمان جراحی
  • دبریدمان اتولیتیک
  • دبریدمان آنزیمی
  • دبریدمان مکانیکی
  • ماگوت تراپی

هدف توضیح دادن درمان به روش ماگوت تراپیست.

آشنایی با ماگوت تراپی

ماگوت تراپی (در انگلیسی Maggot Therapy) نوعی بیوتراپیست که به وسیله لارو حشرات ضدعفونی شده روی پوستی که قادر به التیام نیست، همچنین دیگر بافت های نرم انسان یا حیوانات به منظور پاکسازی بافت مرده (نکروز) داخل زخم دبریدمان یا عفونی استفاده می شود.

این حشرات در مراکز پزشکی پرورش داده می شوند و کاملا غیر عفونی هستند که برای استفاده های پزشکی، لاروهای غیرعفونی را تحت شرایط استریل نگه داری می کنند. 

پس از جمع آوری و تشکلیل پکیج درمانی (تشکیل کیسه های دارای لارو) برای شروع درمان، لاروها را نخست از رژیم غذایی با پروتئین بالا تغذیه می کنند تا برای 24 ساعت قادر به زیستن طی انتقال باشند. بعد از قرار گیری روی زخم، لاروها به تغذیه و ادامه حیات خود از ناحیه مورد نظر شروع به کار می کنند.

عموما این لاروها برای مدت 4 روز بر روی زخم باقی می مانند، سپس برداشته می شوند و برای جلوگیری از استفاده مجدد از بین برده می شوند. اگر شرایط درمانی به وسیله ماگوت ها در ارزیابی مناسب باشد، ادامه درمان تحت شرایط بالینی قابل پیشرفت است. زخم های مناسب دارای شرایطی از قبیل داشتن لجن مرطوب و بافت مرده (نکروز) در کف آن هستند.

برای انجام چنین انتقالی پزشک باید مهارت بالایی در قرار دادن لاروهای ریز بر روی زخم چه به صورت حشره آزاد، چه به صورت کیسه ای از حشرات داشته باشد.

پس از گذشت چند روز، لاروها نه تنها اجساد مرده حشرات، لجن و بافت نکروز را نابود می کنند، بلکه عفونت را هم از بین می برند. حال روند عمل با کمک ماگوت ها از سه وجه دارای اهمیت هستند:

  • انجام دبریدمان (از بین بردن بافت های مرده)
  • عفونت زدایی (کاستن عفونت باکتریایی و بیوفیلم)
  • افزایش بهبود التیام زخم

پیشرفت حاصل شده از گزارش های بالینی این نوع عمل جراحی تحت موارد ذکر شده بالا بدست آمده است.

دبریدمان در ماگوت تراپی

آشنایی اولیه

زخم های مزمن (شکاف های زخمی عمیق) امروزه چالش بسیار بزرگی برخلاف پیشرفت علم برای پزشکان به شمار می روند. برخی از زخم هایی که قادر به التیام بخشیدن هستند، نیازمند روش های دیگری در کنار روش های استاندارد تعریف شده دارند. دبریدمان در شاخه ماگوت تراپی (همچنین شناخته شده به MDT) یکی از راه های درمانی زخم های غیرقابل التیام است.

این روش درمانی به وسیله ماگوت ها (حشرات) قرن های بسیاریست که مورد استفاده قرار گرفته است. بیماری های پوستی قدمتی به اندازه قدمت بشریت دارند؛ اگرچه تا به امروز علم پزشکی و معالجه پیشرفت های چشمگیری داشته است، با این حال در برخی شاخه ها هنوز دچار مشکل اند.

به طور میانگین درمان زخم های غیر قابل التیام طبق گزارشات سازمان سلامت جهانی 3% از هزینه های سالانه را به خود اختصاص داده است. با این حال برخی از زخم ها مدت زمان بسیار بالایی را برای بهبود نیازمند بوده اند و شاید هیچ گاه به بهبودی کامل نرسند.

درمان با ماگوت تراپی به چه صورت انجام می شود؟

در روش MDT لارور مگس لوسیلیا سریکاتا (به انگلیسی Lucilia sericata) استفاده می شود. از گام های مهم درمان زخم های مزمن آماده سازی بستر ترمیم به کمک این حشرات است. هدف اولیه ماگوت تراپی آماده سازی و انجام دبریدمان زخم است.

این روش برای برداشتن بافت از بین رفته، اسکار (Eschar)  یا لجن انجام می شود؛ اگرچه روش های دبریدمان جراحی، اتولیتیک، آنزیمی، مکانیکی یا بیولوزیک محرمانه اند.

در راس MDT، دبریدمان برای کمک به درمان بافت های نکروز هم به وسیله مکانیکی و هم مکانیکی استفاده می شود. در درمان دبریدمان مکانیکی از “قلاب های دهان” حشرات و همچنین سیستم بدنی آنها که زخم ها را خراش می دهند استفاده می کنند. 

این حشرات ممکن است از مخلوطی از آنزیم های پروتئولیتیک (تریپسین و کلاژناز شبیه کیموتریپسین) ترشح کنند که بافت های مرده را لیز کرده و هضم برای ماگوت آسان تر می کنند.

در این عمل جراحی مدت زمان درمان نسبت به سایر روش های درمانی زخم های مزمن نکروزی مانند هیدروژل بسیار کمتر است. گزاشات داده شده حاکی از آن است که ماگوت ها توانایی مشابهی در بهبود زخم ها در مقایسه با سایر روش های دبریدمانی دارند؛ اما در رابطه با طول درمان هنوز ناسازگاری هایی موجود است.

طی این درمان احتمالا بیمار با ترس رو برو می شود که امری بسیار عادیست، بلکه حین درمان به مرور از بین می رود. بیمارانی که دچار زخم های بسیار شدید داشتند، پس از انجام روش MDT رضایت خودرا نسبت به این عمل جراحی نشان داده اند.

ابراز احساسات ناسازگاری یا ترس از سوی بیماران مکرر و مستمر نبوده و در بعضی موارد فقط جنبه روانی داشته است. طی درمان MDT احتمال بروز درد در ناحیه زخم افزایش می یابد، اما جای نگرانی نیست و با مسکن ها قابل مهار شدن هستند.

فواید دبریدمان با ماگوت تراپی

از جمله فوایدی که می توان برای این درمان اشره کرد:

  • کاستن طول درمان
  • ترویج رگ زایی (رشد عروق خونی جدید)
  • بهبود پرفیوژن اکسیژن به محل زخم
  • افزایش مهاجرت سلول های حیاتی (فیبروبلاست) به بستر زخم
  • بهبود کامل محل زخم

حتی هزینه درمان با این روش نسبت سایر درمان ها پایین تر است.

نتیجه گیری 

در دبریدمان با ماگوت تراپی زخم ها به طور کامل ترمیم می یابند، اما این امکان هست که شکل بافت زخم شده به حالت اولیه خود باز نگردد. طول درمان کوتاه است و هزینه بسیاری بابت این روش عمل پرداخت نمی شود. شاید بیمار طی درمان دچار ناراحتی های روانی شود، اما با صبر، شکیبایی و مشاهده کردن فرایند بهبودی فرد ناراحتی خود را فراموش خواهد کرد.

لازمه پیشگیری از ایجاد چنین زخم هایی احتیاط، رعایت کردن نظافت چه قبل و چه بعد از بیماری و همچنین مراجعه به موقع به پزشک متخصص است.

رفرنس:

https://www.nursingtimes.net/clinical-archive/tissue-viability/the-principles-of-maggot-therapy-and-its-role-in-contemporary-wound-care-16-08-2021/

https://journals.lww.com/aswcjournal/fulltext/2020/10000/advantages_of_maggot_debridement_therapy_for.3.aspx

https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/28570137/

مقالات

آموزش دبرید زحم بستردبرید زخم بستردبریدمان با ماگوت تراپیدبریدمان جراحیدبریدمان چیستدبریدمان زخم دیابتیدبریدمان سوختگیدرمان بافت مردهفیلم دبریدمان زخم

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *