هر آنچه که باید در رابطه با بیماری سالک بدانید

بیماری سالک یکی از مشکلات انگلی است که در اثر عفونت با انگل هایی به نام لیشمانیاز ایجاد می شود. این بیماری بیشتر در نواحی گرمسیر مانند جنوب اروپا وجود دارد. انگل ها از طریق پشه های خاکی آلوده به بدن راه پیدا می کنند و اگر درمان به موقع صورت نگیرد؛ در کل بدن منتشر خواهند شد.

این بیماری دارای انواع متفاوتی است که شایع ترین آنها سالک پوستی نام دارد. تشخیص این بیماری باید بر اساس آزمایشات دقیق خون صورت گیرد. زیرا برخی از افراد هیچ گونه علائمی ندارند. از این رو در مراحل شدید این بیماری متوجه آن خواهند شد.

در حالت کلی این بیماری خود را با علائمی نظیر: زخم های پوستی، تب، کاهش وزن، ورم طحال و کبد نشان می دهد. از آنجایی که این بیماری در نواحی دور افتاده و روستایی بیشتر دیده می شود؛ گردشگران، طبیعت گردان، سربازان و افرادی از این قبیل را به خود درگیر می کند. با این حال شناخت سالک و نحوه درمان آن از اهمیت بالایی برخوردار است. برای این منظور با ما تا ادامه مقاله همراه باشید.

بیماری سالک چیست و شیوع آن چگونه است؟

بیماری های انگلی انواع متفاوتی دارند که یکی از شایع ترین آنها سالک نام دارد. به واسطه این بیماری عفونت در کل بدن پخش می شود و اگر درمان ها به موقع صورت نگیرد؛ احتمال مرگ افراد وجود دارد. دلیل ایجاد این بیماری انگل لیشمانیاز است که از طریق پشه خاکی آلوده به بدن راه پیدا می کند. سالک انواع متفاوتی دارد که هر کدام از آنها با علائمی خاص خود را نشان می دهند.

پزشکان معتقد هستند که حدود 20 نوع لیشمانیاز وجود دارد که این بیماری را به بدن انسان انتقال می دهند. از این رو تشخیص نوع بیماری باید بر اساس آزمایشات خون و انگل شناسی انجام شود. میزان شیوع بیماری سالک از نوع پوستی در بین مردم حدود 700000 تا 1.2 میلیون نفر تخمین زده شده است. اما سالک احشایی بین صد تا چهارصد هزار فرد را به خود درگیر کرده است.

انواع سالک چیست و چه علائمی دارند؟

انواع سالک را در سه دسته بندی سالک پوستی، احشایی و مخاطی قرار می دهند. این دسته بندی ها به دلیل تنوع در گونه های انگل لیشمانیاز است. در ادامه انواع این بیماری را بررسی می کنیم.

بیماری سالک پوستی

در این عارضه پوستی ایجاد زخم از جمله شایع ترین علائمی است که رخ خواهد داد. این زخم ها خود را به صورت برجستگی یا پاپول و توده نشان می دهند. همچنین امکان بروز زخم به صورت لبه های برجسته با دهانه مرکزی مانند آتشفشان نیز وجود دارد.

معمولا اندازه این زخم ها 1 الی 3 میلیمتر است و درمان آنها به خودی خود نزدیک نزدیک به یک سال طول می کشد. البته با شروع درمان پزشکی، این مدت کوتاه تر خواهد شد. در این نوع سالک، زخم ها ممکن است زیر پوسته ای پوشانده شوند. این زخم ها در برخی از افراد بدون درد و در برخی دیگر دردناک هستند. همچنین امکان ایجاد غدد متورم در نزدیکی زخم های پوستی نیز وجود دارد.

سالک احشایی

علائم این نوع از بیماری سالک که به عنوان سالک سیستمیک یا کالازار نیز شناخته می شود؛ حدود 2 تا 8 ماه بعد از گزیدن پشه خاکی بروز پیدا می کنند. در اثر این نوع از بیماری لیشمانیاز اندام های داخلی مانند: طحال و کبد درگیر می شوند. در نتیجه با پیشرفت سالک احشایی مغز استخوان و کل سیستم ایمنی بدن تحت تاثیر منفی قرار می گیرند.

همچنین امکان کاهش در گلبول های سفید و قرمز خون و کاهش پلاکت نیز از این طریق وجود دارد. در صورتی که درمان این نوع از سالک سریع تر صورت نگیرد؛ مرگ بیمار را در پی خواهد داشت.

سالک پوستی – مخاطی

این بیماری نادر لیشمانیاز، مخاط بینی، گلو و دهان را تحت تاثیر قرار می دهد. در نتیجه زخم های پوستی در این نواحی مخاطی بدن خود را نشان می دهد. بیماری سالک پوستی در اثر گونه ای از انگل به نام لیشمانیاز برازیلینسیس و لیشمانیاز مکزیکانا ایجاد می شود. از طریق این بیماری غشاهای مخاطی به صورت جزئی یا کلی تخریب خواهند شد.

درمان بیماری سالک پوستی به خودی خود اتفاق نمی افتد و نیاز به مراقبت های پزشکی دارد. این بیماری با علائمی نظیر: آبریزش یا گرفتگی بینی، خون دماغ شدن و تنفس سخت قابل تشخیص است.

بیماری سالک چگونه انتقال پیدا می کند؟

بیماری لیشمانیاز همانطور که گفته شد یکی از بیماری های انگلی خطرناک است که با نیش پشه خاکی به انسان منتقل می شود. این پشه، انگل تک یاخته ای از گونه لیشمانیاز را به بدن وارد می کند و سبب عفونت انگلی خواهد شد. انگل لیشمانیاز در بدن پشه خاکی ماده زندگی می کند و در آنجا رشد و تکثیر پیدا خواهد کرد.

پشه خاکی در ماه های گرم سال به خصوص در شب و محیط های مرطوب وجود دارد و فعال تر است. یکی از محیط های بسیار مناسب جهت رشد این انگل ها بدن حیوانات بخصوص سگ ها عنوان می شود. از این رو با نگهداری سگ در محیط های گرمسیر امکان انتقال این بیماری به انسان افزایش پیدا می کند.

یکی دیگر از روش های انتقال انگل لیشمانیاز سرنگ مشترک در انتقال خون است. انتقال از مادر آلوده به نوزاد در حین زایمان نیز یکی از راه های انتقال این انگل عنوان می شود. در برخی از گزارش ها احتمال انتقال این بیماری از انسان به پشه خاکی نیز وجود دارد.

چه افرادی در معرض ابتلا به سالک هستند؟

شیوع بیماری سالک در محیط های گرمسیری بیشتر از سایر نواحی دیگر گزارش شده است. از این رو جغرافیا نقش مهمی در ابتلا افراد به این بیماری دارد. افراد زیر جز کسانی به شمار می روند که بیشتر در معرض این بیماری قرار دارند.

کسانی که در کشورهای دارای هوای مرطوب و شرجی زندگی می کنند.

افرادی که در معرض سو تغذیه، کمبود منابع مالی و قحطی هستند؛ بیشتر از سایرین به این بیماری مبتلا خواهند شد.

این بیماری بیشتر در روستاها و مناطق خارج از شهر شیوع دارد و ممکن است گردشگران، طبیعت گردان، مهاجران و سربازان را بیشتر مبتلا کند.

همچنین افرادی که از سیستم ایمنی ضعیفی رنج می برند نیز خطر ابتلا آنها به بیماری سالک بیشتر است.

افرادی که به بیماری HIV مبتلا هستند به دلیل سیستم ایمنی ضعیف ممکن است به سالک مبتلا شوند.

روش های درمانی سالک چیست؟

سالک پوستی در بیشتر مواقع خود به خود درمان می شود. اما انواع دیگر آن با مصرف داروهای ضد انگلی به راحتی مداوا خواهند شد. این داروها به صورت زیر عنوان می شوند.

• آمفوتریسین B
• پارومومایسین
• استیبوگلوکونات سدیم (پنتوستام)
• میلتفوزین (Impavido)

داروهای ذکر شده باید توسط پزشک تجویز شوند و مصرف خودسرانه آنها به هیچ وجه توصیه نمی شود.

نتیجه گیری…

بیماری سالک یکی از انواع بیماری های عفونی و انگلی است که توسط پشه خاکی به انسان منتقل می شود. این انگل به نام لیشمانیاز شناخته می شود و گونه های متفاوتی دارد. از این رو انواع این بیماری به صورت پوستی، مخاطی-پوستی و احشایی نام گذاری می شوند.

هر کدام از این بیماری ها علائم متفاوتی از جمله: زخم، ورم طحال و کبد، خونریزی در بینی، تنگی نفس و غیره دارند و توسط داروهای ضد انگل به راحتی درمان خواهند شد. پشه خاکی بیشتر در نواحی گرمسیر و مرطوب زندگی می کند. از این رو افرادی که در این مناطق به سر می برند؛ بیشتر مستعد ابتلا به این بیماری هستند.