نحوه تعویض کیسه کلستومی | مرحله به مرحله

نحوه تعویض کیسه کلستومی یکی از مهم‌ترین مهارت‌هایی است که بیماران دارای استوما باید پس از جراحی یاد بگیرند. مراقبت صحیح از استوما و تعویض اصولی کیسه کلستومی نقش بسیار مهمی در پیشگیری از نشت، بوی نامطبوع، تحریک پوست و عفونت دارد. بسیاری از بیماران در روزهای ابتدایی پس از جراحی درباره نحوه مراقبت از استوما و روش تعویض کیسه استومی سوالات زیادی دارند.

در اغلب موارد، درمانگر زخم یا کارشناس زخم در کلینیک درمان زخم پیش از ترخیص از بیمارستان آموزش‌های لازم را به بیمار ارائه می‌دهد. این آموزش‌ها شامل نحوه اندازه‌گیری استوما، روش صحیح تعویض کیسه، مراقبت از پوست اطراف استوما و انتخاب مناسب‌ترین نوع کیسه کلستومی است.

کیسه کلستومی چیست و چه کاربردی دارد؟

کیسه کلستومی بخشی از سیستم استومی است که برای جمع‌آوری مدفوع پس از جراحی کلستومی استفاده می‌شود. کلستومی سوراخی است که در دیواره شکم ایجاد می‌شود تا بخشی از روده بزرگ (کولون) به سطح پوست متصل گردد. این سوراخ که به آن استوما گفته می‌شود، راهی برای خروج مواد دفعی بدن ایجاد می‌کند.

پس از ایجاد استوما، مدفوع دیگر از مسیر طبیعی روده و مقعد عبور نمی‌کند. در عوض، مواد دفعی از طریق استوما خارج شده و در کیسه‌ای که روی شکم قرار دارد جمع می‌شوند. استفاده از کیسه کلستومی باعث می‌شود بیمار بتواند فعالیت‌های روزمره خود را با راحتی بیشتری انجام دهد.

چرا یادگیری نحوه تعویض کیسه کلستومی اهمیت دارد؟

تعویض صحیح کیسه کلستومی از بروز بسیاری از مشکلات پوستی جلوگیری می‌کند. اگر کیسه به درستی روی استوما قرار نگیرد، ممکن است نشتی مدفوع اتفاق بیفتد و پوست اطراف استوما دچار التهاب شود. درمانگران زخم در کلینیک زخم معمولاً به بیماران آموزش می‌دهند که چگونه کیسه را در زمان مناسب تعویض کنند و چگونه از پوست اطراف استوما محافظت نمایند.

علاوه بر این، تعویض منظم کیسه کلستومی باعث کاهش بوی نامطبوع و افزایش راحتی بیمار در فعالیت‌های روزمره می‌شود. رعایت اصول بهداشتی در هنگام تعویض کیسه نیز خطر عفونت را کاهش می‌دهد.

هر چند وقت یکبار باید کیسه کلستومی تعویض شود؟

زمان تعویض کیسه کلستومی به نوع سیستم استومی بستگی دارد. درمانگر زخم یا کارشناس زخم معمولاً بر اساس وضعیت استوما و نوع کیسه، بهترین زمان تعویض را به بیمار توصیه می‌کند.

• در کیسه‌های یک‌تکه بسته: معمولاً پس از هر بار دفع تعویض می‌شوند.
• در کیسه‌های یک‌تکه قابل تخلیه: هر ۲ تا ۳ روز تعویض می‌شوند.
• در سیستم‌های دو تکه: کیسه در صورت نیاز تعویض می‌شود اما پایه (فلنج) معمولاً یک یا دو بار در هفته تغییر می‌کند.

در صورتی که نشتی، بوی نامطبوع یا تحریک پوست ایجاد شود، بهتر است کیسه زودتر تعویض گردد و در صورت ادامه مشکل، بیمار می‌تواند به یک کلینیک درمان زخم مراجعه کند.

وسایل مورد نیاز برای تعویض کیسه کلستومی

• کیسه استومی جدید
• قیچی مخصوص برش پایه
• دستمال یا گاز تمیز
• آب گرم برای تمیز کردن پوست
• محافظ پوستی استومی
• کیسه زباله برای دور انداختن کیسه قبلی
• دستکش یکبار مصرف

مراحل تعویض کیسه کلستومی

• ابتدا تمام وسایل مورد نیاز را در دسترس خود قرار دهید.
• دست‌های خود را با آب و صابون به خوبی بشویید.
• به آرامی پوست اطراف استوما را نگه دارید و کیسه قبلی را جدا کنید.
• در صورت نیاز از بازکننده چسب پزشکی برای جدا کردن راحت‌تر پایه استفاده کنید.
• محتویات کیسه را در سرویس بهداشتی تخلیه کنید.
• کیسه مصرف شده را در کیسه زباله قرار دهید.
• اطراف استوما را با آب گرم تمیز کنید.
• پوست را با دستمال نرم به آرامی خشک کنید.
• اندازه استوما را بررسی کنید و در صورت نیاز سوراخ پایه را تنظیم کنید.
• پوشش محافظ چسب را جدا کنید.
• کیسه جدید را روی استوما قرار دهید.
• از مرکز به سمت اطراف چسب را صاف کنید تا هوا یا چین باقی نماند.
• چسب را حدود ۳۰ تا ۵۰ ثانیه با دست نگه دارید تا به خوبی روی پوست ثابت شود.

نحوه تمیز کردن پوست اطراف استوما

پوست اطراف استوما باید سالم و بدون التهاب باقی بماند. متخصص زخم یا درمانگر زخم معمولاً توصیه می‌کند هنگام تمیز کردن استوما تنها از آب گرم استفاده کنید. استفاده از صابون‌های قوی یا محصولات معطر ممکن است باعث تحریک پوست شود.

پس از شستشو، باید پوست به آرامی خشک شود. کشیدن دستمال روی پوست ممکن است باعث آسیب شود، بنابراین بهتر است با ضربات ملایم دستمال، رطوبت پوست گرفته شود.

نکات مهم برای جلوگیری از نشتی کیسه استومی

• اندازه سوراخ پایه باید دقیقاً متناسب با اندازه استوما باشد.
• پوست اطراف استوما باید کاملاً خشک باشد.
• در صورت تعریق زیاد از محافظ پوستی استفاده کنید.
• کیسه را قبل از پر شدن کامل تخلیه کنید.
• در صورت مشاهده التهاب پوستی به کلینیک زخم مراجعه کنید.

چه زمانی باید به کلینیک درمان زخم مراجعه کرد؟

در برخی شرایط لازم است بیمار برای بررسی بیشتر به یک کلینیک درمان زخم مراجعه کند. کارشناس زخم یا دکتر زخم می‌تواند وضعیت استوما و پوست اطراف آن را ارزیابی کند و در صورت لزوم درمان مناسب را ارائه دهد.

• قرمزی یا التهاب شدید اطراف استوما
• نشتی مکرر کیسه
• خونریزی غیرطبیعی از استوما
• تغییر شکل یا اندازه استوما
• درد شدید یا بوی غیرعادی

جمع‌بندی

یادگیری نحوه تعویض کیسه کلستومی نقش بسیار مهمی در حفظ سلامت پوست و جلوگیری از عوارض استومی دارد. رعایت اصول بهداشتی، انتخاب کیسه مناسب و تعویض به موقع کیسه می‌تواند کیفیت زندگی بیماران دارای استوما را به طور قابل توجهی افزایش دهد. در صورت بروز هرگونه مشکل، مراجعه به یک کلینیک زخم و دریافت مشاوره از متخصص زخم یا درمانگر زخم بهترین اقدام برای جلوگیری از عوارض احتمالی خواهد بود.

سوالات متداول

آیا تعویض کیسه کلستومی درد دارد؟

در حالت طبیعی تعویض کیسه کلستومی دردناک نیست، زیرا استوما فاقد پایانه‌های عصبی درد است. با این حال اگر پوست اطراف استوما تحریک شده باشد ممکن است کمی ناراحتی ایجاد شود.

بهترین زمان برای تعویض کیسه استومی چه زمانی است؟

بسیاری از درمانگران زخم توصیه می‌کنند صبح قبل از خوردن غذا یا زمانی که فعالیت روده کمتر است، کیسه استومی تعویض شود.

چگونه از بوی کیسه کلستومی جلوگیری کنیم؟

استفاده از اسپری دئودورانت استومی، تخلیه به موقع کیسه و نصب صحیح آن می‌تواند به کاهش بوی نامطبوع کمک کند.