چه زمانی مراجعه فوری به کلینیک زخم لازم است؟

زخم های سطحی و جزئی در بیشتر موارد بدون نیاز به اقدامات پزشکی مخصوص درمان می شوند؛ اما برخی زخم ها و بخصوص در شرایط پزشکی خاص، نیاز به مراجعه فوری به کلینیک زخم داشته و باید تحت درمان های پزشکی قرار گیرند. از جمله آن زخم های مزمن یا دیابتی، که برخلاف بریدگی های معمولی، فرآیند ترمیم طبیعی ندارند و غفلت در درمان آن ها، می تواند منجر به عفونت های سیستمیک شود.

در این مقاله از دانستی های پزشکی تلما، بررسی می کنیم که چه زمانی مراجعه فوری به کلینیک زخم لازم است، چه افرادی بیشتر در معرض خطر هستند و چه اقداماتی تا زمان رسیدن به کلینیک زخم باید انجام شود.

اهمیت زمان طلایی درمان زخم

اگر زخم ها دارای شرایط خاص از جمله عمق و وسعت زیاد، آلودگی، یا اشکال در روند ترمیم باشند، ضروریست تا اقدامات پزشکی مختص به درمان زخم برای آن ها صورت گیرد. در روند درمان چنین زخم هایی، زمان نقش بسیار مهمی دارد، چرا که زخم های وسیع و عمیق ممکن است به خونریزی ادامه دهند و جان بیمار را به خطر بیندازند.

در مورد زخم های دیگر نیز هنوز خطرات زیادی وجود دارد؛ برای مثال زخم های حاد اگر دچار آلودگی شده و تمیز نشوند، احتمال عفونت زخم یا مزمن شدن آن وجود دارد.

شرایط برای گروه های خاصی از افراد حتی جدی تر هم هست، از جمله بیماران دیابتی، که روند ترمیم زخم در آن ها مختل بوده و حتی آسیب های کوچک نیز می توانند تبدیل به زخم پای دیابتی شوند. زخم پای دیابتی خود زخمی جدیست، که در درجات بالا حتی عفونت، مرگ بافت و خطر قطع عضو نیز در مورد آن وجود دارد.

بنابراین، به طور خلاصه، اهمیت طلایی زمان برای زخم ها از چند جهت است:

• پیشگیری از خونریزی شدید در موارد وسیع و عمیق
• جلوگیری از مزمن شدن و عفونت کردن زخم ها
• درمان اصولی زخم های مزمن و پیشگیری از قطع عضو، عفونت سیستمیک و خطرات جانی

نشانه های مهم مراجعه فوری به کلینیک زخم

اگر دچار هر نوع زخمی هستید (زخم دیابتی، زخم بستر، سوختگی، زخم های عروقی، آسیب های تروماتیک، زخم جراحی و …) و نشانه های زیر را دیدید، مراجعه فوری به کلینیک زخم در کمتر از 24 ساعت لازم است:

تغییر رنگ بافت

در حالت عادی، زخم در حال ترمیم رنگ صورتی یا قرمز روشن دارد (بافت گرانوله). اما اگر لبه های زخم یا مرکز آن، به رنگ سیاه، قهوه ای تیره یا خاکستری در آمده باشد، یعنی بافت مرده (نکروز) ایجاد شده است. بافت مرده، مانعی برای ترمیم زخم بوده و محیطی ایده آل برای رشد و تکثیر عوامل عفونت زاست. بنابراین، در صورت دیده شدن تغییر رنگ بخصوص به صورت ناگهانی، مراجعه فوری به کلینیک زخم لازم است.

نکته مهم: سیاه شدن پوست در بیماران دارای زخم دیابتی، می تواند نشانه شروع گانگرن (قانقاریا) باشد، که آن نیز به جراحی فوری احتیاج دارد.

بیشتر بخوانید: خطر گانگرن در زخم پای دیابتی

بوی غیرمتعارف و تند

ممکن است بسیاری از زخم های پانسمان شده، به دلیل بسته بودن به مدت طولانی کمی بو دهند، اما در مورد بوی ناشی از عفونت، ماجرا کاملا متفاوت است. بویی شبیه به تعفن یا بوی بسیار شیرین و زننده، نشانه فعالیت باکتری های بی هوازی یا باکتری های خطرناکی مانند “سودوموناس” است، که نیاز به معالجه مخصوص و فوری دارد.

نکته: اگر حتی پس از شستشوی زخم با سرم شستشو، بوی بد همچنان استشمام می شود، مراجعه به کلینیک حتی نباید یک روز به تأخیر بیفتد.

افزایش وسعت قرمزی زخم (خطوط قرمز)

وجود قرمزی و التهاب مختصر دور زخم طبیعست، اما اگر این قرمزی پیش رونده باشد، حتی پیشروی کند، خطرناک است. قرمزی به صورت شعاعی از دور زخم یا وجود رگه های قرمز از سمت زخم به سمت قلب، نشانه التهاب عروق لنفاوی (لنفانژیت) است که نیاز به مراجعه فوری به پزشک دارد.

نکته برای شناسایی: از بیمار بخواهید با یک خودکار، دور مرز قرمزی را خط بکشد، در صورتی که بعد از چند ساعت قرمزی از خط بیرون تر رفت، یعنی عفونت در حال پخش شدن در بدن است که وضعیتی اورژانیست.

 

ترشحات رنگی و غلیظ

خروج مایعات شفاف یا زرد بسیار روشن از زخم تا حدی طبیعیست؛ اما ترشحات سبز، زرد تیره، خاکستری یا شیری رنگ غلیظ، نشان دهنده قطعی عفونت فعالند. همچنین، اگر ترشحات آنقدر زیاد باشد که پانسمان را در کمتر از یک ساعت خیس کند نیز یک هشدار است.

نکته: ترشحات خونی که قطع نمی شوند نیز به بررسی عروقی فوری نیاز دارند.

 

تورم سفت و گرمای غیرعادی

در صورتی که پوست اطراف زخم با لمس داغ بوده و حالت تورم سفت (مثل پوست پرتقال) پیدا کرده باشد، مراجعه فوری به کلینیک زخم لازم است. این علائم، نشانه های سلولیت یا عفونت بافت نرم است که یعنی عفونت از لایه سطحی پیشروی کرده و به بافت های زیرین هم رسیده است.

نکته: اگر با فشار دادن ناحیه متورم، صدای ترک ترک، مثل صدای فشار بر نایلون حباب دار شنیده می شود، وضعیت اورژانسی مطلق به نام گاز گانگرن (گانگرین گازی) وجود دارد و باید سریعا به پزشک مراجعه شود.

مشاهده علائم سیستمیک

گاهی علائم عفونت نه در خود زخم، بله در کل بدن ظاهر می شود. در این حالت، عفونت سیستمیک است. از نشانه های آن می توان به تب بالای 38 درجه، لرز، گیجی، افت فشار خون در بدن را نام برد، که یعنی بدن دیگر نمی تواند عفونت را در محل زخم کنترل کند و عفونت وارد خون شده است. این حالت، سپسیس نامیده می شود (عفونت خون) که یک وضعیت اورژانسیست و سریعا باید به مرکز پزشکی مراجعه شود.

نکته: در افراد مسن، ممکن است تب ظاهر نشده و فقط گیجی، هذیان و ضعف شدید ناگهانی دیده شود.

 

جدول خلاصه نشانه های مراجعه فوری به کلینیک زخم

علامت	وضعیت عادی	وضعیت اورژانسی (مراجعه فوری)
رنگ	صورتی یا قرمز	سیاه، خاکستری یا بنفش تیره
بو	بدون بو یا بوی ملایم پانسمان	بوی تعفن شدید و زننده
دما	دمای معمولی بدن	داغ بودن پوست اطراف زخم
درد	درد مبهم و رو به کاهش	درد ضربان‌دار و غیرقابل تحمل
ترشح	شفاف و اندک	چرک غلیظ (سبز/زرد) با حجم زیاد

 

مراجعه فوری به کلینیک زخم برای چه کسانی حیاتی تر است؟ (گروه های پر خطر)

هر فردی که دارای زخم با شرایط گفته شده باشد، نیاز به مراجعه فوری به کلینیک زخم دارد، با این حال بعضی افراد زمان کمتری برای صبر کردن دارند و باید حساسیت بیشتری نسبت به وضعیت زخم داشته باشند. از جمله:

• بیماران دیابتی، به دلیل نوروپاتی و عدم احساس درد و هم چنین روند کند تر ترمیم زخم ها
• بیمارانی دارای نقص ایمنی یا تحت شیمی درمانی به دلیل سیستم ایمنی ضعیف تر و مقاومت کمتر در برابر عفونت ها
• افراد دارای مشکلات عروقی و نارسایی جریان خون، به دلیل اختلال در ترمیم زخم ناشی از جریان خون ضعیف
• افراد سالمند، بخصوص کسانی که به دلیل بیماری دارای مشکلات حرکتی هستند

 

خطر تعلیق در درمان زخم ها

درمان به موقع زخم ها می تواند خطرات و عوارض را کمتر کند و از مزمن شدن زخم جلوگیری کند. زخمی که دچار عفونت و مرگ بافت شود، به درمان های طولانی تر، هزینه های بیشتر و روند تخصصی تری هم نیاز خواهد داشت. در صورتی که زخم ها به موقع درمان نشوند (بخصوص برای گروه های حساس)، احتمال عوارض جدی چون موارد زیر وجود دارد:

• گسترش عفونت به استخوان (استئومیلیت)
• نیاز به قطع عضو (آمپوتاسیون)
• شوک عفونی

اقدامات اولیه تا رسیدن به کلینیک زخم

تا زمان رسیدن به کلینیک درمان زخم و دریافت درمان های لازم، برای پیشگیری از عوارض و خطرات بیشتر، ضمن حفظ خونسردی خود موارد زیر را انجام دهید:

• زخم را فشار ندهید (مگر آن که خونریزی شدید وجود داشته باشد)
• از پمادهای خودسرانه یا درمان های خانگی مثل مالیدن عسل غیرطبی یا خمیر دندان استفاده نکنید.
• زخم را با گاز استریل ساده بپوشانید

 

خلاصه ای از آن چه گفته شد

بسیاری از زخم های سطحی به خودی خود و بدون نیاز به مراجعه به کلینیک، درمان می شوند. اما در شرایط خاص، به دلیل عوارضی چون عفونت سیستماتیک، ضروریست تا به کلینیک زخم مراجعه شود. موارد زیر، نیاز به مراجعه فوری به کلینیک زخم را نشان می دهد:

• زخم وسیع و عمیق
• تغییر رنگ ناگهانی زخم
• بوی نامطوع
• تب و لرز
• ترشحات غیر طبیعی
• تورم و گرمای موضعی
• درد غیرقابل کنترل

توجه به این شرایط و مراجعه هرچه سریعتر به کلینیک درمان زخم معتبر، برای گروهی از افراد اهمیت بیشتری دارد، از جمله بیماران دیابتی، بیماران دارای سیستم ایمنی ضعیف، افراد دارای مشکلات عروقی و نارسایی جریان خون و سالمندان.

برای مشاوره رایگان زخم، می توانید با کارشناسان کلینیک درمان زخم تهران در ارتباط باشید. در کلینیک تلما، درمان فوری انواع زخم های دیابتی، زخم بستر، زخم های عروقی، سوختگی و دیگر انواع زخم های حاد و مزمن تحت نظر پزشکان متخصص زخم انجام می شود.