دیابت چگونه بر بهبود زخم اثر می‌گذارد و چرا زخم دیابتی دیر خوب می‌شود؟

در فرد مبتلا به دیابت، زخم‌ها دیرتر خوب می‌شوند و زودتر عفونی می‌شوند. دلیلش فقط قند بالا نیست: دیابت هم‌زمان حس پا را کم می‌کند، خون‌رسانی را ضعیف می‌کند و کار سلول‌های ایمنی و ترمیم‌کننده را مختل می‌کند. برای همین یک خراش یا تاول ساده، به‌خصوص در پا، ممکن است در چند روز به زخمی عمیق و عفونی تبدیل شود. خبر خوب این است که بیشتر این عوامل قابل کنترل‌اند و با کنترل قند، مراقبت از پا و درمان زودهنگام، زخم فرد دیابتی هم بسته می‌شود.

چرا زخم در دیابت دیر خوب می‌شود؟

قند خون بالا

قند بالا کار گلبول‌های سفید را در مبارزه با میکروب‌ها ضعیف می‌کند، التهاب را طولانی می‌کند و ساخت کلاژن و بافت تازه را مختل می‌کند. هرچه قند خون (و HbA1c) بالاتر باشد، ترمیم کندتر است.

کاهش حس (نوروپاتی دیابتی)

آسیب عصب‌ها باعث بی‌حسی یا گزگز پاها می‌شود. فرد زخم را حس نمی‌کند، به آن توجه نمی‌کند و روی آن راه می‌رود؛ فشار مداوم، زخم را باز نگه می‌دارد. بیشتر بخوانید: نوروپاتی چیست؟

خون‌رسانی ضعیف

دیابت تنگی سرخرگ‌های پا (بیماری شریانی محیطی) را جلو می‌اندازد. بافتی که خون کافی نمی‌گیرد، اکسیژن و مواد لازم برای ترمیم را ندارد و آنتی‌بیوتیک هم به‌خوبی به آن نمی‌رسد. بیشتر بخوانید: بیماری عروقی محیطی.

ضعف دفاع بدن و عفونت

با ضعیف شدن پاسخ ایمنی، میکروب‌ها راحت‌تر در زخم رشد می‌کنند و نشانه‌های عفونت هم ممکن است کم‌رنگ باشد. عفونتی که درمان نشود ممکن است به استخوان برسد یا به گانگرن و عفونت خون (سپسیس) منجر شود. بیشتر بخوانید: درمان زخم عفونی.

عوامل دیگر

• تغذیه‌ی ناکافی، به‌خصوص کمبود پروتئین
• سیگار، که رگ‌ها را تنگ‌تر می‌کند
• بیماری کلیه، کم‌خونی و ورم پاها
• کفش نامناسب و فشار روی محل زخم

برای بهتر شدن زخم در دیابت چه کنیم؟

• قند خون را کنترل کنید: با برنامه‌ی پزشک، رژیم غذایی و داروها؛ در دوره‌ی زخم ممکن است داروها نیاز به تنظیم داشته باشند.
• زخم را جدی بگیرید: هر زخم پا در فرد دیابتی باید ظرف یکی دو روز توسط پزشک یا کارشناس زخم دیده شود.
• فشار را از روی زخم بردارید: روی زخم کف پا راه نروید و از کفی یا کفش و بوتی که تجویز شده استفاده کنید.
• پانسمان درست: پانسمان را طبق دستور عوض کنید و بدون نظر درمانگر پماد یا داروی خانگی روی زخم نگذارید.
• تغذیه‌ی کافی با پروتئین، میوه و سبزی؛ بیشتر بخوانید: تغذیه در بیماران با زخم دیابتی.
• سیگار را کنار بگذارید.
• هر روز پاها را نگاه کنید تا زخم‌های تازه زود دیده شوند. مراقبت از پا در دیابت

اگر زخم پس از دو تا چهار هفته درمان درست کوچک‌تر نشده، یا قرمزی، تورم، بوی بد، ترشح یا تب پیدا شد، برنامه‌ی درمان باید دوباره بررسی شود. مراحل کامل درمان را در درمان زخم دیابتی و زخم پای دیابتی توضیح داده‌ایم.