درمان زخم دیابتی و زخم پای دیابتی
علائم و مراحل اولیهی زخم پای دیابتی، نشانههایی که مراجعهی فوری میخواهند، درجات زخم و روشهای درمان؛ از کاهش فشار و دبریدمان…
17 دقیقه۱۴ نوامبر، که امسال ۲۳ آبان بود، روز جهانی دیابت است و هفتهی ملی دیابتِ ایران هم کنار آن میآید. ما در کلینیک هر روز زخمهایی را میبینیم که از یک تاول، پینه یا ناخن فرورفته شروع شدهاند. برای همین این صفحه فقط دربارهی پای افراد دیابتی است: یک برنامهی هفتروزه، یک آزمون سادهی حس پا که در خانه انجام میشود، و کاری که روز پیدا شدن زخم باید کرد.
هر روز این هفته فقط یک کار. روزی را که انجام دادید علامت بزنید؛ علامتها روی همین گوشی میماند.
قند ناشتای یک روز فقط عکس همان صبح است، ولی A1c میانگین حدود سه ماه را نشان میدهد. وقتی این عدد سالها بالا بماند، عصب و رگهای پا آسیب میبینند.
وقتی حس پا کم شده باشد، چشم کار درد را میکند. بیشتر زخمهایی که دیر به کلینیک میرسند، روزها دیده نشده بودند.
کفشی که کمی تنگ است، روی پای کمحس فشار میآورد و تاول میسازد؛ بدون اینکه درد هشدار بدهد.
ناخن فرورفته، ترک پاشنه و پینه، سه شروع رایج زخم پای دیابتیاند.
پیادهروی قند را پایین میآورد و خونرسانی پا را بهتر میکند؛ به شرطی که پا زخم باز نداشته باشد و کفش مناسب باشد.
سیگار و فشار خون بالا رگها را تنگ میکنند و زخمی که خون کافی نگیرد، دیر خوب میشود.
هر فرد دیابتی دستکم سالی یک بار باید معاینهی کامل پا داشته باشد: آزمایش حس، لمس نبضهای پا، بررسی شکل پا و نگاه به کفش. نتیجه نشان میدهد پای شما در کدام گروه خطر است.
۰ از ۷ کار انجام شده
در هفتهی ملی دیابت با سه نفر از مراجعان دیابتی کلینیک حرف زدیم؛ یکی که زخم پایش از داروی اطرافیان شروع شد، یکی که میگوید «نترسید، پیگیری کنید» و یکی که با تعادل در غذا قندش را نگه داشته است.
این آزمون (Ipswich Touch Test) را پژوهشگران برای جاهایی ساختهاند که ابزار معاینهی حس پا در دسترس نیست و راهنمای بینالمللی پای دیابتی هم آن را پذیرفته است. یک نفر دیگر باید انجامش بدهد.
نتیجه بعد از ثبت هر شش انگشت نمایش داده میشود.
گروه بینالمللی پای دیابتی، پای افراد دیابتی را در چهار گروه میگذارد. هرچه گروه بالاتر باشد، پا باید زودبهزود معاینه شود. گروه شما را درمانگر یا پزشک بعد از معاینه تعیین میکند.
حس پا و خونرسانی پا سالم است.
معاینه: سالی یک بارحس پا کم شده یا خونرسانی پا ضعیف است.
هر ۶ تا ۱۲ ماههر دو مشکل با هم، یا یکی از آنها همراه با تغییر شکل پا (مثل انگشت چکشی یا برآمدگی).
هر ۳ تا ۶ ماهکمحسی یا خونرسانی ضعیف، بهعلاوهی زخم پا یا قطع عضو در گذشته، یا نارسایی پیشرفتهی کلیه.
هر ۱ تا ۳ ماه«کمحسی پا» همان نوروپاتی است: عصبهای پا آسیب دیدهاند و پا درد و گرما را کمتر حس میکند. «خونرسانی ضعیف» یعنی رگهای پا تنگ شدهاند و خون کمتری به پا میرسد.
۱۴ از ۱۰۰ بزرگسال ایرانی دیابت دارند؛ یعنی بیش از ۷٫۵ میلیون نفر، و بیش از ۹ میلیون نفر دیگر در مرحلهی پیشدیابتاند.
میگویندبذار زخم هوا بخوره تا زودتر خشک بشه.
واقعیتزخم در محیط تمیز و کمی مرطوب، زیر پانسمان مناسب، بهتر ترمیم میشود. زخم باز و خشک دیرتر خوب میشود و راحتتر آلوده میشود.
میگویندپاتو بذار تو آب داغ و نمک، خستگیش در میره.
واقعیتپای کمحس داغی آب را درست حس نمیکند و ممکن است بسوزد. خیس ماندن طولانی هم پوست را نرم و آسیبپذیر میکند. آب ولرم، کوتاه، و دمای آب را با آرنج امتحان کنید.
میگوینددمپایی از همه راحتتره.
واقعیتدمپایی پا را نمیپوشاند و از ضربه و خراش نگه نمیدارد. کفش بستهی اندازه، با جوراب، امنترین انتخاب است.
میگویندیه کم پودر و پماد خونگی بزن، خوب میشه.
واقعیتخیلی از زخمهایی که دیر به ما میرسند، اول با درمان خانگی پوشیده شدهاند. چیزی روی زخم نگذارید مگر درمانگر بگوید.
میگویندقندت که خوبه، دیگه نگران پات نباش.
واقعیتقند خوب خطر را کم میکند، ولی آسیبی که از قبل به عصب پا رسیده میتواند بماند. نگاه روزانه به پا را کنار نگذارید.
این روز تولد فردریک بنتینگ، پزشک کانادایی است. کار او و چارلز بست در دانشگاه تورنتو در سال ۱۹۲۱ به انسولین رسید و چند ماه بعد، اولین نوجوانِ مبتلا با تزریق انسولین زنده ماند؛ پیشتر دیابت نوع ۱ معمولاً به مرگ ختم میشد.
فدراسیون بینالمللی دیابت و سازمان جهانی بهداشت از سال ۱۹۹۱ این روز را برگزار کردند و سازمان ملل در سال ۲۰۰۶ با قطعنامهی ۶۱/۲۲۵ آن را رسمی کرد. نشان این روز یک دایرهی آبی است. شعار سه سال ۲۰۲۴ تا ۲۰۲۶ «دیابت و بهزیستی» است: آرامش و کیفیت زندگی آدمها، کنار عدد قند.
هفتهی ملی دیابتِ ایران هم هر آبان کنار این روز میآید؛ هفتهای که مراکز بهداشت بیشتر از همیشه قند و فشار خون را اندازه میگیرند و آموزش میدهند.
در کلینیک درمان زخم پای افراد دیابتی معاینه میشود و زخمها با پانسمانهای امروزی، پاک کردن بافت مرده، برداشتن فشار از روی زخم و اگر لازم باشد وکیومتراپی درمان میشوند. زخمهای عفونی زیر نظر دکتر مازیار حبیبی، متخصص بیماریهای عفونی و گرمسیری، پیگیری میشوند و مسئول درمان زخم آقای سجاد خنجری است.
علائم و مراحل اولیهی زخم پای دیابتی، نشانههایی که مراجعهی فوری میخواهند، درجات زخم و روشهای درمان؛ از کاهش فشار و دبریدمان…
17 دقیقهمراقبت از پا در دیابت | راهنمای کامل پیشگیری از زخم پای دیابتی دیابت یکی از بیماریهای شایع در جهان است که…
6 دقیقهعفونت در زخم پای دیابتی با قرمزی، تورم، گرمی، چرک یا بوی بد شروع میشود، اما در پای کمحس ممکن است درد…
10 دقیقهنه. روز جهانی دیابت روزی برای آگاهی است، نه تعطیل رسمی. در این روز و در هفتهی ملی دیابت، برنامههای آموزشی و غربالگری بیشتر میشود.
برای پیدا کردن کمحسی پا آزمون خوبی است و در پژوهشها نتیجهاش به معاینه با مونوفیلامان نزدیک بوده، ولی جای معاینهی کامل را نمیگیرد. اگر دو انگشت یا بیشتر را حس نکردید، حتماً معاینه شوید؛ اگر همه را حس کردید هم معاینهی سالانه را فراموش نکنید.
جلوی پهن و گود تا انگشتها فشرده نشوند، کفی نرم، بدون درز زبر در داخل، بند یا چسب برای تنظیم، و اندازهای که بعدازظهر (وقتی پا کمی ورم دارد) امتحان شده باشد. اگر پا تغییر شکل دارد یا قبلاً زخم داشته، کفش و کفی طبی لازم است.
تا وقتی زخم باز است، نباید روی آن فشار بیاید. درمانگر با کفش یا وسیلهی مخصوص فشار را از زخم برمیدارد و میگوید چقدر و چطور راه بروید. بعد از خوب شدن زخم، پیادهروی با کفش مناسب دوباره بخش مهمی از درمان دیابت است.
هر زخم، تاول، ترک یا تغییر رنگ روی پای دیابتی که دو سه روزه بهتر نشده، یا هر زخمی همراه قرمزی، ورم، ترشح و بو. اگر هنوز زخمی ندارید ولی پایتان کمحس شده، برای معاینه و آموزش مراقبت هم میتوانید بیایید.
هر پایی معاینهی خودش را لازم دارد؛ این صفحه راهنماست، نه تشخیص.